Bielsko-Biała

Bielsko-Biała — miasto na prawach powiatu, województwo śląskie.

Pierwsza wzmianka

3 czerwca 1312 r. — źródło: dokument księcia cieszyńskiego Mieszka III nadający mieszczanom bielskim las między Kamienicą a Mikuszowicami

Pierwsza wzmianka o Bielsku pochodzi z 3 czerwca 1312 r. — książę cieszyński Mieszko III nadał w niej mieszczanom bielskim wielki las między wsiami Kamienicą a Mikuszowicami. Sama lokacja miasta nastąpiła wcześniej — prawdopodobnie między 1285 a 1305 r., z inicjatywy księcia raciborskiego i cieszyńskiego Mieszka I. Bielsko leżało na zachodnim brzegu rzeki Białej. Na wschodnim brzegu dopiero w 1564 r. pojawiła się mała osada rzemieślnicza, która w 1723 r. uzyskała prawa miejskie jako Biała. Przez ponad 600 lat rzeka Biała była granicą państwową — najpierw między Śląskiem a Małopolską, potem między Austrią a Galicją.

civibus nostris de Bielsko

Prawa miejskie

ok. 1290–1312 r. (Bielsko); 1723 r. (Biała); połączenie: 1 stycznia 1951 r., nadane przez: książę cieszyński Mieszko I (Bielsko); król August II Sas (Biała) (prawo magdeburskie)

Bielsko uzyskało prawa miejskie na prawie magdeburskim prawdopodobnie ok. 1290–1305 r. — dokument lokacyjny zaginął. W 1327 r. akt lenny wymienił Bielsko jako jedno z trzech civitates (pełnoprawnych miast) w księstwie cieszyńskim. Biała na przeciwnym brzegu rzeki uzyskała prawa miejskie dopiero w 1723 r. z nadania Augusta II Sasa. Przez kolejne wieki oba miasta rozwijały się odrębnie, choć gospodarczo były ściśle powiązane — Bielsko po stronie śląskiej (Austria), Biała po stronie małopolskiej (Polska, potem Galicja). 1 stycznia 1951 r. oba miasta połączono administracyjnie w Bielsko-Białą.

Etymologia nazwy

Bielsko od rzeki Białej, Biała od rzeki Białej — Obie części nazwy wywodzą się od tej samej rzeki Białej (niem. Biala), nad którą leżały oba miasta — Bielsko po zachodnim, Biała po wschodnim brzegu. Rdzeń „biel-" oznacza w języku słowiańskim biel, jasność, białą barwę — zapewne od jasnego koloru wody lub piaszczystego dna rzeki. Historyczna forma Bielsko (Bielisch, Bielitz) to typowe słowiańskie zdrobnienie z sufiksem -sko.

Herb

Herb podwójny — jedna z nielicznych w heraldyce kompozycji z dwiema tarczami, dopuszczalna wyjątkowo gdy miasto powstało z połączenia dwóch odrębnych organizmów o własnych herbach. Lewa tarcza (Bielsko): w czerwonym polu trzy białe (srebrne) lilie — zmodyfikowana połowa herbu biskupów wrocławskich, nawiązująca do pierwotnej przynależności kościelnej. Prawa tarcza (Biała): w zielonym polu dwie czerwone róże pięciopłatkowe ułożone w pas — herb z przywileju lokacyjnego Augusta II z 1723 r. Herb oficjalnie ustanowiony uchwałą Rady Miejskiej nr XXXVII/1189/2004 z 7 grudnia 2004 r.

Flaga

Trzy poziome pasy równej szerokości: żółty (górny), biały (środkowy) i czerwony (dolny). Żółć nawiązuje do złotego orła z historycznego herbu Bielska (związek z książętami cieszyńskimi), biel do lilii z herbu Bielska, czerwień do tła herbu Białej z czerwonymi różami. Flaga ustanowiona uchwałą Rady Miejskiej z 7 grudnia 2004 r.

Oś czasu

• 1327–1918

Ciekawostka

Przez ponad 600 lat rzeka Biała dzieląca miasto była prawdziwą granicą państwową — kto przechodził na drugi brzeg, przekraczał granicę między Śląskiem a Polską, potem między Austrią a Galicją. Dwa miasta, dwa języki, dwie kultury, dwie kuchnie — a jednak gospodarczo i społecznie nierozłączne. To w Bielsku-Białej powstały jedne z najbardziej znanych polskich bajek animowanych: Reksio (1967) i Bolek i Lolek (1963), produkowane przez tutejsze Studio Filmów Rysunkowych. Dziś Bielsko-Biała jest nieoficjalną stolicą polskiej animacji.