Bydgoszcz

Bydgoszcz — miasto na prawach powiatu, współstolica województwa kujawsko-pomorskiego, województwo kujawsko-pomorskie.

Pierwsza wzmianka

1238 r. — źródło: dokument wymieniający kasztelana bydgoskiego Suzzlausa de Budegac

Pierwsza pisemna wzmianka o Bydgoszczy pochodzi z 1238 r. — w dokumencie wymieniono kasztelana bydgoskiego Suzzlausa de Budegac. Gród nad rzeką Brdą istniał jednak znacznie wcześniej: romański kościół pw. św. Idziego sugeruje osadnictwo już w XII w., a ślady człowieka na tym terenie sięgają 8000 lat p.n.e. Od ok. 1030 r. Bydgoszcz pełniła rolę grodu strażniczego na trakcie bursztynowym, strzegąc brodu przez Brdę.

Suzzlaus de Budegac

Prawa miejskie

19 kwietnia 1346 r., nadane przez: król Kazimierz Wielki (prawo magdeburskie)

19 kwietnia 1346 r. Kazimierz Wielki, przebywając na Wielkanoc w rodzinnym Brześciu Kujawskim, wystawił akt lokacyjny Bydgoszczy na prawie magdeburskim. Miasto miało stać się przeciwwagą dla krzyżackich miast pomorskich i warownią strzegącą granicy z zakonem. Król nadał miastu ogromne patrymonium — jedno z największych spośród miast przez siebie lokowanych — i wzniósł zamek. Pierwotna nazwa Kunigesburg (Królewiec) nie przyjęła się w powszechnym użyciu.

Etymologia nazwy

Od rzeki Brdy i brodu — Nazwa Bydgoszcz wywodzi się najprawdopodobniej od słowiańskiego imienia Bydgost (lub Bidgost) — legendarnego założyciela osady — z typowym sufiksem -szcz. Inna teoria łączy nazwę z apelatywem „byd" oznaczającym bród lub przeprawę przez rzekę. Miasto leżało przy kluczowej przeprawie przez Brdę na trakcie bursztynowym łączącym południe z Bałtykiem.

Bromberg i Kanał Bydgoski — Niemiecka nazwa Bromberg pochodzi od słowa „Brom" (jeżyna) i „Berg" (wzgórze). Pod pruskim panowaniem (1772–1919) Bydgoszcz przeżyła gwałtowny rozkwit — Fryderyk Wielki kazał wybudować w latach 1773–1774 Kanał Bydgoski łączący Brdę z Notecią, a tym samym dorzecze Wisły z Odrą. Kanał uczynił z Bydgoszczy kluczowy węzeł wodny Europy i przyspieszył rozwój miasta bardziej niż jakikolwiek inny czynnik.

Herb

Na białej tarczy czerwony mur miejski z blankami, bramą z podniesioną złotą broną i niebieskimi podwojami ze złotymi okuciami (prawe skrzydło bramy otwarte). Nad murem trzy baszty — dwie skrajne niższe i środkowa wyższa — nakryte niebieskimi dachami zakończonymi złotymi gałkami. Na szczycie środkowej baszty złoty wietrznik zwrócony w prawo. Herb wywodzi się z pieczęci miejskiej z 1362 r. Obecna wersja ustanowiona uchwałą Rady Miasta w 2005 r.

Flaga

Trzy poziome pasy równej szerokości: biały (górny), czerwony (środkowy) i błękitny (dolny), z herbem miasta pośrodku. Barwy wywiedzione z herbu: biel tła tarczy, czerwień murów i błękit dachów baszt.

Oś czasu

• 1330–1337

Ciekawostka

3 września 1939 r. w Bydgoszczy wybuchły walki między żołnierzami polskimi i Strażą Obywatelską a dywersantami niemieckimi — tzw. krwawa niedziela bydgoska. Niemcy wykorzystali to wydarzenie propagandowo jako pretekst do masowych egzekucji Polaków. W odwecie w ciągu kilku tygodni rozstrzelano ok. 10 000 bydgoszczan. Paradoksalnie, Bydgoszcz była też miejscem zaprzysiężenia traktatów welawsko-bydgoskich w 1657 r. — dokumentów, które dały Prusom Książęcym pełną suwerenność i w efekcie stały się zaczątkiem potęgi Prus, które 115 lat później pochłonęły samo miasto.