Bytom

Bytom — miasto na prawach powiatu, województwo śląskie.

Pierwsza wzmianka

1123–1125 r. — źródło: dokument legata papieskiego kardynała Idziego potwierdzający przywileje klasztoru tynieckiego — wzmianka o targu i dwóch karczmach w Bytomiu

Pierwsza wzmianka o Bytomiu pochodzi z dokumentu legata papieskiego kardynała Idziego z lat 1123–1125, potwierdzającego przywileje klasztoru tynieckiego — wymieniono w nim targ i dwie karczmy w Bytomiu. Kolejna wzmianka z 1136 r. wiąże się z bullą papieża Innocentego II zatwierdzającą posiadłości arcybiskupa gnieźnieńskiego. Ok. 1165–1170 r. książę Bolesław Kędzierzawy ufundował na Wzgórzu św. Małgorzaty romański kościół — dowód ugruntowanego osadnictwa. Gród bytomski prawdopodobnie założył jeszcze Kazimierz Odnowiciel (ok. 1016–1058). Kasztelania bytomska funkcjonowała od ok. 1200 r.

forum et due taberne in Bitom

Prawa miejskie

1254 r., nadane przez: książę opolsko-raciborski Władysław I (prawo magdeburskie)

W 1254 r. książę opolsko-raciborski Władysław I nadał Bytomiowi prawa miejskie na prawie magdeburskim. Dokument lokacyjny nie zachował się — nie znamy dokładnej daty dziennej. W 1258 r. franciszkanie założyli klasztor i wznieśli kościół. Po śmierci Władysława I (1281) wydzielono Księstwo Bytomskie, którym rządził Kazimierz Bytomski z dynastii Piastów. Miasto rozwijało się jako centrum górnictwa rud ołowiu i srebra — stąd gwarek w herbie. Bytom był jednym z nielicznych miast Górnego Śląska, które nigdy nie wróciło do Polski przed 1945 r.

Etymologia nazwy

Od rzeki Bytomki — Nazwa Bytom pochodzi od rzeki Bytomki, nad którą leżało miasto. Sama Bytomka bierze nazwę od prasłowiańskiego rdzenia „byt" — oznaczającego pobyt, siedzibę lub byt, istnienie. Łacińska forma Bitomia, Bitom potwierdzała słowiański rodowód nazwy. Historyczna nazwa niemiecka Beuthen jest zniekształceniem słowiańskiej formy Bytom/Bitom.

Herb

Tarcza dwudzielna w słup. Pole prawe (heraldycznie) srebrne: czarny górnik (gwarek) zwrócony w prawo, w czarnym stroju, kruszący czarnym kilofem czarną skałę — nawiązanie do górniczej tradycji miasta od średniowiecza. Pole lewe błękitne: połowa złotego orła górnośląskiego (Piastów) zwrócona w prawo, z koroną i szponami. Herb zaprojektowany w 1886 r. przez Emila Döpplera z Berlina na podstawie pieczęci ławniczej z I poł. XIV w. Oficjalnie zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej.

Flaga

Trzy poziome pasy: żółty (górny), niebieski (środkowy, z herbem) i żółty (dolny). Barwy wywiedzione z herbu: złoto orła górnośląskiego i błękit pola tarczy. Flaga ustanowiona uchwałą Rady Miejskiej nr XXII/400/00 z 11 września 2000 r.

Oś czasu

• 1284–1289
• 1289–1532
• 1532–1745
• 1745–1945

Ciekawostka

W 1921 r., podczas plebiscytu o przynależność Górnego Śląska, aż 78% mieszkańców powiatu bytomskiego głosowało za Niemcami — jedno z najwyższych poparć dla Niemiec na całym Górnym Śląsku. Bytom pozostał w Niemczech, podczas gdy Katowice kilkanaście kilometrów dalej trafiły do Polski. W 1945 r., gdy Armia Czerwona wkroczyła do Bytomia, żołnierze doszczętnie ograbili Operę Śląską — wywieźli instrumenty, dekoracje i kostiumy. Opera odbudowała się i dziś jest jedną z najważniejszych scen operowych w Polsce, wystawiając rocznie kilkadziesiąt premier dla publiczności z całego Śląska.