Ciechanów

Ciechanów — miasto powiatowe (siedziba powiatu ciechanowskiego), województwo mazowieckie.

Pierwsza wzmianka

1065 r. — źródło: dokument mogileński Bolesława Szczodrego (Śmiałego), nadający ziemie klasztorowi benedyktynów w Mogilnie

Gród w Ciechanowie istniał już od IX–X w., strzegąc północnego Mazowsza przed najazdami Prusów, Jaćwingów i Litwinów — świadczy o tym m.in. ponad kilkanaście wczesnośredniowiecznych skarbów odkrytych w okolicy. Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1065 r., z dokumentu króla Bolesława Szczodrego (Śmiałego) uposażającego nowo ufundowany klasztor benedyktynów w Mogilnie — Ciechanów wymieniono w nim wśród dziewiętnastu grodów obciążonych na rzecz opactwa dziesięciną. W połowie XIII w. gród był już siedzibą kasztelanii, poświadczonej od 1254 r.

Prawa miejskie

3 sierpnia 1400 r., nadane przez: książę mazowiecki Janusz I Starszy (prawo chełmińskie)

Prawa miejskie Ciechanowowi nadał 3 sierpnia 1400 r. książę mazowiecki Janusz I Starszy, przenosząc jednocześnie miasto w nowe miejsce, w pobliże wybudowanego wcześniej zamku — dawny gród kasztelański, funkcjonujący od połowy XIII w., okazał się niewystarczający dla rozwijającego się ośrodka. Wcześniejsze wzmianki o rzekomej lokacji z 1266 r. za sprawą księcia czerskiego Konrada II uznaje się dziś za błędne — badacz Wojciech Górczyk wskazuje na brak jakichkolwiek rzeczowych dowodów na taką lokację, a prawo chełmińskie miasta wprost poświadcza dopiero późniejszy dokument księcia Janusza II z 1475 r.

Etymologia nazwy

Ciechanów — od imienia Ciechan — Według najbardziej rozpowszechnionej hipotezy nazwa pochodzi od staropolskiego imienia osobowego Ciechan (spieszczenie od imion typu Ciechosław czy Ciechomir) — być może legendarnego założyciela osady, pogańskiego księcia lub włodarza. Nazwa miałaby więc formę dzierżawczą, oznaczającą „gród Ciechana”.

Herb

W polu błękitnym górna część postaci św. Piotra Apostoła, w srebrnej szacie, ze złotym nimbem, trzymającego w prawej dłoni złoty klucz w skos. Najstarsza pieczęć miejska z wizerunkiem świętego pochodzi z 1482 r., a pierwszy wyraźny herb — z pieczęci z 1533 r. Świętego Piotra obrano na godło miasta prawdopodobnie dlatego, że przywilej lokacyjny wystawiono w dniu jego święta. Ikonografia zmieniała się na przestrzeni wieków — na pieczęci z 1533 r. Piotr trzymał klucz w lewej ręce, a na pieczęci z 1678 r. już w prawej, opartym o ramię.

Flaga

Oficjalny, szczegółowy opis graficzny odrębnego wzoru flagi miasta nie jest publicznie dostępny. Rysunek w atlasie przedstawia biały płat z herbem miasta pośrodku — typową konwencję stosowaną przez wiele polskich miast bez odrębnie ustanowionej flagi.

Ciekawostka

Ciechanów był przez wieki stolicą jednej z dzielnic książąt mazowieckich, którzy — w odróżnieniu od władców Pomorza czy Śląska — pozostawali linią boczną tej samej dynastii Piastów i całe swoje księstwo traktowali jako integralną część Królestwa Polskiego, choć formalnie podzielonego między krewnych. Dopiero w 1526 r., po bezpotomnej śmierci ostatnich książąt mazowieckich, ziemię ciechanowską wcielono na stałe bezpośrednio do Korony.