Ełk

Ełk — miasto na prawach powiatu, województwo warmińsko-mazurskie.

Pierwsza wzmianka

1390 r. — źródło: dokument spotkania wielkiego mistrza Konrada von Rotenstein z wielkim księciem litewskim Witoldem, sporządzony w Ełku

Choć krążyły przypuszczenia o istnieniu w tym miejscu wcześniejszego grodu jaćwieskiego na wyspie jeziora, badania archeologiczne ich nie potwierdziły — krzyżackie umocnienia nad Jeziorem Ełckim powstały najpewniej dopiero pod koniec XIV w. Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1390 r., z dokumentu sporządzonego w samym Ełku przy okazji spotkania wielkiego mistrza Konrada von Rotenstein z wielkim księciem litewskim Witoldem — miejscowość nazwano w nim „Lick” i „Lyck”. Murowany zamek na wyspie jeziornej, ufundowany przez komtura bałgijskiego Ulricha von Jungingena (późniejszego wielkiego mistrza, poległego pod Grunwaldem), wzniesiono w latach 1398–1408.

Lyck

Prawa miejskie

23 sierpnia 1669 r., nadane przez: elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm, władca Prus Książęcych (prawo chełmińskie)

Osadzie przy zamku wielki mistrz krzyżacki Paweł von Russdorf nadał w 1425 r. przywilej lokacyjny, a w 1435 r. (w akcie błędnie datowanym na 1445 r.) osada otrzymała prawa miejskie na prawie chełmińskim. Ta pierwsza lokacja się jednak nie powiodła, a miasto pozostawało w praktyce niewielką osadą. Dopiero po tragicznym najeździe tatarskim z 1656 r. elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm, jako władca Prus Książęcych, nadał Ełkowi 23 sierpnia 1669 r. nowy przywilej, odnawiający i faktycznie wprowadzający w życie pełne prawa miejskie.

Etymologia nazwy

Ełk — od jaćwieskiej nazwy jeziora — Nazwa wywodzi się od pierwotnej, przypuszczalnie jaćwieskiej lub bałtyckiej nazwy jeziora, nad którym leży miasto — zapisywanej w najstarszych dokumentach krzyżackich jako „Lick” lub „Lyck”. Niemiecka nazwa miasta, Lyck, funkcjonowała aż do 1945 r., kiedy przywrócono spolszczoną formę Ełk.

Herb

W polu błękitnym biały jeleń w skoku, zwrócony w heraldycznie lewą stronę, o kopytach, porożu i języku barwy czerwonej, obok drzewostanu barwy złotej. W lewym górnym polu tarczy czerwona infuła na tle dwóch skrzyżowanych złotych pastorałów, nawiązująca do siedziby biskupów diecezji ełckiej. Najstarszym znanym wizerunkiem herbowym jest owalna pieczęć Sądu Miejskiego z 1513 r., przedstawiająca skaczącego wśród drzew jelenia. W 1669 r., po najeździe tatarskim, książę Fryderyk Wilhelm nakazał miastu posługiwać się zamiast niego godłem Janusa — rzymskiego boga o dwóch twarzach; motyw jelenia przywrócono dopiero w 1967 r., a obecny kształt herbu, z dodaną infułą i pastorałami po podniesieniu Ełku do rangi stolicy biskupstwa, ustalono uchwałą Rady Miasta z 18 maja 1999 r.

Flaga

Prostokątny płat o proporcjach 5:8, złożony z dwóch poziomych pól równej szerokości: błękitnego u góry i zielonego u dołu, z herbem miasta pośrodku. Barwy symbolizują położenie Ełku nad jeziorem, w otoczeniu lasów.

Oś czasu

• 1390–1945

Ciekawostka

Losy herbu Ełku odzwierciedlają burzliwą historię miasta: średniowieczny jeleń ze skaczącej pieczęci z 1513 r. musiał w 1669 r., po najeździe tatarskim, ustąpić miejsca wizerunkowi rzymskiego boga Janusa — dwutwarzowego strażnika bram i drzwi, którym miasto posługiwało się przez kolejne trzy stulecia. Dopiero w 1967 r., a więc ponad cztery i pół wieku po pierwszym pojawieniu się na pieczęci, jeleń powrócił jako herb Ełku i pozostaje nim do dziś.