Garwolin

Garwolin — miasto powiatowe (siedziba powiatu garwolińskiego), województwo mazowieckie.

Pierwsza wzmianka

1386 r. — źródło: średniowieczne zapiski (właściciel wsi: chorąży płocki Andrzej Ciołek)

Według serwisu miasta pierwsze pisane wzmianki o Garwolinie pochodzą dopiero z 1386 r., gdy wieś należała do chorążego płockiego Andrzeja Ciołka; PTTK dodaje, że pochodził on z Ostrołęki. Mazowiecki Szlak Literacki podaje, że nazwa w formie Garwolino pojawia się w zapiskach z 1386 i 1404 r. W 1407 r. wieś kupił książę mazowiecki Janusz I Starszy. Tekstu zapisu z 1386 r. w dostępnych opracowaniach nie przytoczono.

Prawa miejskie

ok. 1420-1423 r., nadane przez: książę mazowiecki Janusz I Starszy (prawo chełmińskie)

Prawa miejskie nadał Garwolinowi książę Janusz I Starszy, który kupił wieś w 1407 r. Dokładna data jest sporna: według serwisu miasta zachowany przywilej lokacyjny z 20 lipca 1423 r. prawdopodobnie tylko potwierdzał nadane wcześniej prawa, a PTTK pisze, że prawa chełmińskie nadano około 1420 r. Po wygaśnięciu książąt mazowieckich w 1526 r. Garwolin stał się miastem królewskim. Tekstu przywileju w dostępnych opracowaniach nie przytoczono.

Etymologia nazwy

Od imienia Garwoł lub Garwol — Według PTTK, angielskiej Wikipedii i Kuriera Garwolińskiego nazwa wsi, brzmiąca dawniej Garwolino, pochodzi od nazwy osobowej Garwoł albo Garwol - być może pierwszego właściciela lub dzierżawcy ziemi. To jedyna wersja podawana jako wywód od nazwy osobowej.

Od garbu - pagórka — Portal garwolin24.pl przytacza teorię, że nazwa pochodzi od słowa garb, czyli pagórek lub wzniesienie, i nawiązuje do ukształtowania terenu. Artykuł nie podaje autora tej hipotezy.

Od garbarstwa — Ten sam portal wymienia teorię wiążącą nazwę z garbarstwem i produkcją skór, z których Garwolin miał słynąć. Również bez wskazania autora - to raczej skojarzenie niż wywód językoznawczy.

Legenda o gawronach — Według PTTK i Mazowieckiego Szlaku Literackiego wśród mieszkańców popularna jest legenda łącząca nazwę miasta z gawronami.

Legenda o Garze i Wolinie — Inne podanie, przytaczane przez garwolin24.pl, wywodzi nazwę od dwóch sierot, Gara i Wolina. Kurier Garwoliński opisuje jeszcze legendę o rycerzu Garwolino, który miał osiąść tu około 1386 r. i nazwać ziemię swoim imieniem.

Herb

Herbem miasta jest białe drzewo z trzema owocami pomiędzy dwoma czarnymi rogami w czerwonym polu. Opis według § 2 ust. 1 Statutu Miasta Garwolina, uchwalonego uchwałą nr VII/49/2019 Rady Miasta Garwolina z 23 kwietnia 2019 r.; wzór graficzny jest załącznikiem nr 1 do statutu. Pochodzenie herbu nie jest wyjaśnione - serwis miasta nazywa je wprost tajemnicą. Według tego opracowania drzewo jest prawdopodobnie odmianą herbu Godziemba (najstarszy ślad tego herbu to pieczęć podsędka płockiego Augustyna z 1363 r.), rogi dodali zapewne Ciołkowie, właściciele Garwolina od 1386 r., a jabłka jako symbol władzy królewskiej pojawiły się na początku XVI w., gdy Garwolin stał się miastem królewskim. Kurier Garwoliński, za bibliotekarką Wiesławą Lempkowską, łączy jabłka z rokiem 1539 i podkreśla, że nie wiadomo, czy rogi należały do tura, czy do wołu.

Flaga

Barwy miasta określa flaga koloru białego z umieszczonym na środku herbem miasta. Opis według § 3 ust. 1 Statutu Miasta Garwolina z 2019 r.; wzór graficzny flagi jest załącznikiem nr 2 do statutu. Proporcji płata cytowany przepis nie podaje - w Atlasie przyjęto 5:8, zgodnie ze wzorem.

Ciekawostka

W XVI w. Garwolin słynął z piwowarów - według serwisu miasta warzyli piwo uważane za jedno z najlepszych w kraju. Skończyło się to w 1583 r., gdy starosta Jan Zamoyski przeniósł słodownie i browar do Zamościa. Z tego samego okresu pochodzi proboszcz Kasper Sadłoch, który uchodzi za budowniczego pierwszego mostu na Wiśle w Warszawie.