Gniezno

Gniezno — siedziba powiatu gnieźnieńskiego (miasto powiatowe), województwo wielkopolskie.

Pierwsza wzmianka

ok. 1000 r. — źródło: napis na denarze Bolesława Chrobrego

Najstarszy bezsporny zapis nazwy to napis „Gnezdvn” na monetach Bolesława Chrobrego z ok. 1000 r. Nieco wcześniejszy dokument Dagome iudex (ok. 990–991 r.) wymienia tajemnicze „civitas Schinesghe” — część badaczy utożsamia je z Gnieznem, inni ze Szczecinem, więc to zbyt niepewny trop na pewną „pierwszą wzmiankę”.

Gnezdvn

Prawa miejskie

1243, nadane przez: książę wielkopolski Władysław Odonic (prawo magdeburskie)

Władysław Odonic nadał Gnieznu prawa miejskie na prawie niemieckim — to najstarsza udokumentowana lokacja miejska w całej Wielkopolsce, starsza nawet od Poznania (1253 r.).

Etymologia nazwy

Legenda o orlim gnieździe — Najstarszy, spisany przez Galla Anonima w 1112 r. przekaz mówi, że legendarny Lech nazwał gród od gniazda białego orła zastanego na dębie — ten sam orzeł stał się później godłem Polski.

Teoria topograficzna — Językoznawcy wskazują też na prasłowiańskie „gnězdo” opisujące zagłębienie terenu otoczone wzgórzami i mokradłami — mógł też chodzić o pobliskie jezioro, zwane niegdyś Gniezdno.

Herb

W czerwonym polu srebrny (biały) orzeł ze złotą koroną — dokładnie ten sam motyw, który według legendy dał początek godłu całej Polski.

Flaga

Herb miasta umieszczony na białym płacie — prosta, ale dostojna kompozycja, ustanowiona w 2013 r.

Oś czasu

• 940–1038

Ciekawostka

Mimo utraty stołeczności w 1038 r., katedra gnieźnieńska pozostała miejscem koronacji królewskich jeszcze dwukrotnie: Przemysła II w 1295 r. i Wacława II Czeskiego w 1300 r. — długo po tym, jak realna władza przeniosła się gdzie indziej.