Gorzów Wielkopolski

Gorzów Wielkopolski — miasto na prawach powiatu, województwo lubuskie.

Pierwsza wzmianka

2 lipca 1257 r. — źródło: akt lokacyjny margrabiego Jana I Askańczyka

Gorzów Wielkopolski jest jednym z nielicznych polskich miast, które znają dzienną datę swojej lokacji. 2 lipca 1257 r. margrabia brandenburski Jan I Askańczyk wystawił dokument upoważniający Albrechta de Luge do założenia miasta o nazwie Landisberch Nova. Miasto powstało na terenie Kasztelanii Santockiej — ziemi wchodzącej w skład wiana Konstancji, córki polskiego księcia Przemysła I, poślubionej Brandenburgczykowi. Ponieważ akt lokacyjny i pierwsza wzmianka o mieście są tym samym dokumentem, data założenia = data pierwszej wzmianki.

Albreht de Luge upoważniony zostaje do założenia miasta o nazwie Landisberch Nova.

Prawa miejskie

2 lipca 1257 r., nadane przez: margrabia brandenburski Jan I Askańczyk (prawo magdeburskie)

Miasto otrzymało prawa miejskie jednocześnie z aktem lokacyjnym — co jest rzadkością; zwykle lokacja i nadanie praw to dwa oddzielne dokumenty. Od razu nadano też prawo składu, które zobowiązywało kupców przejeżdżających przez Gorzów do wystawiania towarów na sprzedaż, czyniąc z niego ważny węzeł handlowy między Brandenburgią a Wielkopolską.

Etymologia nazwy

Niemiecka nazwa Landsberg — Pierwotna nazwa Landisberch Nova (Nowy Landsberg) pochodzi od niemieckiego "Land" (kraj, ziemia) i "Berg" (góra, wzgórze) — miasto założono na wzniesieniu nad Wartą. Z czasem utrwaliła się forma Landsberg an der Warthe (Landsberg nad Wartą).

Polska nazwa Gorzów — Polska nazwa "Gorzów" pojawiła się po 1945 r., kiedy komisja ustalania nazw miejscowości nadała miastu 2 marca 1946 r. jego obecne miano. Słowo "Gorzów" jest typową słowiańską nazwą od rdzenia "gora/góra" — podobnie jak wcześniejsza niemiecka nazwa nawiązywała do wzgórza. Przydomek "Wielkopolski" miał odróżniać miasto od innych Gorzowów i podkreślać przynależność do regionu.

Alternatywna propozycja: Kobylagóra — Po 1945 r. pod uwagę brano też nazwę "Kobylagóra" — ta jednak nie przeszła, a dziś przetrwała tylko jako nazwa jednej z ulic w mieście.

Herb

W polu białym (srebrnym) czerwony orzeł brandenburski, uzbrojony w złoto, trzymający w szponach dwie zielone trójlistne koniczyny. Herb wywodzi się bezpośrednio z heraldyki margrabiów brandenburskich z dynastii askańskiej — założycieli miasta. Oficjalnie zatwierdzony w statucie Rady Miejskiej 8 marca 1996 r.

Flaga

Trzy poziome pasy równej szerokości: zielony (u góry), biały (pośrodku) i czerwony (u dołu). Przy pionowym ułożeniu kolor zielony po lewej stronie. Barwy formalnie ustanowione przez Radę Miasta.

Oś czasu

• 1257–1945

Ciekawostka

Spór o to, czy Gorzów czy Zielona Góra powinna być stolicą województwa lubuskiego, trwał po 1999 roku przez ponad dekadę. Salomońskie rozwiązanie: siedziba wojewody (administracja rządowa) jest w Gorzowie, a siedziba sejmiku (władza samorządowa) — w Zielonej Górze. Oba miasta są formalnie równorzędnymi "stolicami" jednego województwa — unikalny przypadek w Polsce.