Gostyń

Gostyń — miasto powiatowe (siedziba powiatu gostyńskiego), województwo wielkopolskie.

Pierwsza wzmianka

1275 r. — źródło: dokument sporu granicznego między łowczym Mikołajem Przedpełkowicem a Maciejem z Pożegowa, rozstrzygnięty przez księcia Przemysła II

Pierwsza wzmianka o miejscowości Gostyń pojawiła się w źródłach w 1275 r. — dotyczyła sporu między łowczym Mikołajem Przedpełkowicem z rodu Łodziów, dziedzicem Gostynia, a Maciejem z Pożegowa o posiadanie tej włości. Sprawę rozstrzygnął na korzyść Mikołaja bawiący wówczas w Grabonogu książę wielkopolski Przemysł II — ten sam, który trzy lata później osobiście nada osadzie prawa miejskie, a w 1295 r. zostanie koronowany na króla Polski.

Prawa miejskie

1 kwietnia 1278 r., nadane przez: książę wielkopolski Przemysł II (prawo magdeburskie)

1 kwietnia 1278 r. w Zbąszyniu książę wielkopolski Przemysł II wystawił dla swojego zaufanego komesa Mikołaja Przedpełkowica z rodu Łodziów przywilej lokacyjny oparty na prawie magdeburskim — była to pierwsza udana prywatna lokacja miejska w całej Wielkopolsce. Miasto założono od podstaw, „na nowiźnie” — na niezamieszkanym wcześniej, podmokłym terenie na wyspach w starorzeczu Kani, między rzeką a szlakiem handlowym Wrocław–Poznań. Dokument, spisany ręką pisarza Tylona, brzmiał: „W imię Pańskie, Amen. […] Pozwalamy naszemu komesowi w obwodzie Brzezia na założenie miasta na tem samem prawie, jakie mają inne miasta i wsi pod panowaniem naszym […]. Pozwalamy również jemu i jego potomkom na założenie zamku w obrębie Gostynia i Brzezia, pozostawiając mu dowoli, w którym miejscu.” Świadkami aktu byli m.in. kasztelan poznański Piotrek oraz kanclerz książęcy, ks. Wincenty — brat Mikołaja.

Etymologia nazwy

Gostyń — od staropolskiego imienia Gostek/Goston — Nazwa średniowiecznego grodu wywodzi się najprawdopodobniej od staropolskiego imienia osobowego „Gostek” lub „Goston” — skróconych form imion złożonych z członem „gość-” (np. Gościsław), oznaczającym niegdyś kogoś obcego, przybysza, ale też gościa przyjmowanego z honorami. Najstarszy zapis nazwy miejscowości pojawić się miał już w bulli gnieźnieńskiej z 1136 r., choć nie jest pewne, czy odnosi się on do tej samej osady, która później stała się miastem lokowanym w 1278 r.

Herb

W polu białym (srebrnym) trzy baszty, niepołączone wspólną podstawą. Środkowa wieża, większa i dwupiętrowa, jest czerwona, blankowana, bez daszku, z czterema czarnymi otworami strzelniczymi (po dwa na każdej kondygnacji). Po bokach stoją dwie mniejsze, niższe wieże, również czerwone i blankowane, każda z jednym czarnym otworem strzelniczym oraz błękitnym, spiczastym daszkiem. Motyw murów miejskich z basztami, typowy dla wielu polskich herbów miejskich, symbolizuje dawne umocnienia obronne Gostynia — miasto otoczone było niegdyś fosą i wałem z czterema bramami (rozebranymi na początku XIX w.).

Flaga

Oficjalny, szczegółowy opis flagi miejskiej Gostynia nie jest szeroko publikowany; wizerunek w atlasie przedstawia biały płat z herbem miasta pośrodku, zgodnie z powszechną konwencją stosowaną przez większość polskich miast dla flag pochodnych od herbu.

Ciekawostka

Gostyń był pierwszą udaną prywatną lokacją miejską w całej średniowiecznej Wielkopolsce — założoną od podstaw na bagnistym, wcześniej niezamieszkanym terenie między rzeką Kanią a szlakiem handlowym z Wrocławia do Poznania. Ze względu na regularny układ ulic, zaplanowany „od postawu” na palach dębowych wbitych w podmokły grunt, miasto zyskało niezwykle uporządkowaną, szachownicową strukturę centrum, czytelną do dziś.