Gostynin

Gostynin — miasto powiatowe (siedziba powiatu gostynińskiego), województwo mazowieckie.

Pierwsza wzmianka

1345 r. — źródło: dokument wymieniający z imienia pierwszego znanego kasztelana gostynińskiego, Pawła

Gostynin był we wczesnym średniowieczu siedzibą osobnej kasztelanii, równorzędnej sąsiedniej kasztelanii sochaczewskiej. Pierwszym znanym z imienia kasztelanem gostynińskim był Paweł, wymieniony w dokumencie z 1345 r. — to najstarsza pewna wzmianka źródłowa dotycząca Gostynina jako ośrodka administracyjnego. Wcześniej, prawdopodobnie za panowania Siemowita III, który w 1352 r. jako pierwszy przyjął tytuł księcia gostynińskiego, na sztucznie usypanym wzgórzu nad rozlewiskami Skrwy powstał niewielki, drewniany zamek książęcy, wokół którego zaczęła się rozwijać nowa osada.

Prawa miejskie

8 marca 1382 r., nadane przez: książę mazowiecki Siemowit IV (prawo chełmińskie)

Książę Siemowit III zmarł w 1381 r., nie zdążywszy dokończyć rozpoczętej lokacji Gostynina. Dokończył ją jego syn i następca Siemowit IV, który 8 marca 1382 r. — na samym początku swoich rządów, w obecności ówczesnego starosty gostynińskiego Szczepana — nadał osadzie wyznaczonej na 50 włókach ziemi w pobliżu zamku prawa miejskie na prawie chełmińskim, wzorowane na prawie płockim, stolicy Mazowsza. Przywilej określał podstawy gospodarcze miasta: zwalniał mieszczan z ceł, regulował podatki od dochodów, nadawał prawo posiadania miejskiej wagi, miary do piwa i korca, a miastu przyznano też własną pieczęć z herbem. Zamek gostyniński stał się ulubioną rezydencją Siemowita IV, który zmarł w nim w 1426 r. Czterdzieści lat później, w 1462 r., po bezpotomnej śmierci ostatnich książąt mazowieckich tej linii, król Kazimierz Jagiellończyk wcielił Gostynin bezpośrednio do Korony.

Etymologia nazwy

Gostynin — od gościnności — Według najpopularniejszej hipotezy nazwa miasta wywodzi się od słowa „gościnność” — nawiązuje do tego również otwarta brama w herbie miasta, symbolizująca przyjazne nastawienie do przybyszów i kupców korzystających z przebiegających tędy szlaków handlowych.

Gostynin — od nazwy osobowej Gościsz/Gostyn — Druga hipoteza, typowa dla wielu polskich toponimów zakończonych na „-in”, wiąże nazwę z przynależnością do osoby o imieniu Gościsz lub Gostyn (skrócone formy imion złożonych z członem „gość-”), będącej być może właścicielem lub założycielem pierwotnej osady.

Herb

W polu błękitnym srebrne, ceglane i blankowane mury miejskie z otwartą bramą; nad murami wznoszą się trzy srebrne, ceglane i blankowane wieże. Wizerunek herbu znany jest od XV w., a jego symbolika nawiązuje wprost do zamku gostynińskiego — głównej siedziby książąt mazowieckich w mieście. Otwarta brama ma dodatkowo nawiązywać do gościnności miasta, od której — według jednej z hipotez — wywodzi się jego nazwa. Obecną wersję herbu ustanowiono 23 marca 1984 r., a doprecyzowano załącznikiem z 27 października 2016 r.

Flaga

Prostokątny płat błękitnej tkaniny o proporcjach 5:8, pośrodku którego biegną poziomo dwa wąskie pasy — biały i czerwony — przerwane pośrodku wizerunkiem murów miejskich z bramą i dwiema wieżami, jak w herbie.

Ciekawostka

W 1611 r., rok po zwycięstwie hetmana Stanisława Żółkiewskiego nad wojskami rosyjskimi pod Kłuszynem, zamek gostyniński stał się miejscem uwięzienia obalonego cara Rosji Wasyla IV Szujskiego wraz z braćmi. Car zmarł w gostynińskiej niewoli 12 września 1612 r., a wkrótce po nim zmarli też jego brat Dymitr oraz bratowa Katarzyna — epizod ten uczynił z prowincjonalnego mazowieckiego miasta na krótko więzienie dla członków dynastii, która przez stulecia rządziła Rosją.