Gryfice

Gryfice — miasto powiatowe (siedziba powiatu gryfickiego), województwo zachodniopomorskie.

Pierwsza wzmianka

1262 r. — źródło: akt nadania prawa miejskiego na prawie lubeckim, wystawiony przez księcia pomorskiego Warcisława III nad Świną

Ziemia gryficka we wczesnym średniowieczu zamieszkiwana była przez plemiona Pomorzan zachodnich, a w 1121 r. (lub 1119 r.) w jej pobliżu, pod Niekładzem, Bolesław Krzywousty pokonał wojska pomorskie dowodzone przez książąt Warcisława I i Świętopełka. Osada, z połączenia trzech wsi, powstała w połowie XIII w. na skrzyżowaniu szlaku handlowego wiodącego wzdłuż spławnej Regi. W 1262 r. książę pomorski Warcisław III z dynastii Gryfitów wystawił akt lokacyjny na prawie lubeckim, nadając osadzie nazwę „Nowe Miasto nad Regą” (łac. Nova civitas super Regam) — sąsiedni, starszy Trzebiatów, otrzymał swój przywilej dopiero 15 lat później. Oryginał dokumentu nie zachował się do dziś; jego treść znana jest z późniejszych odpisów, m.in. archiwów miejskich i kroniki Friedricha von Dregera. Dopiero następca Warcisława III, książę Barnim I, nadał miastu jego właściwą nazwę — Gryfia Góra (łac. Griphemberch super Regam) — od herbowego gryfa dynastii.

Prawa miejskie

1262 r., nadane przez: książę pomorski Warcisław III (prawo lubeckie)

Zasadźcą miasta był Jakob von Trebetow, który otrzymał od Warcisława III 20 z ogółem stu łanów ziemi objętych lokacją i zadanie organizacji osadnictwa — sprowadzania rzemieślników i kupców „z różnych stron świata” oraz wytyczenia regularnego układu urbanistycznego, typowego dla prawa lubeckiego (z główną ulicą pełniącą funkcję rynku, podobnie jak Długi Targ w Gdańsku). Miastu nadano również prawo wyrębu lasów, żeglugi po Redze i na wodach przybrzeżnych oraz czasowe zwolnienie z podatków i ceł. W 1327 r. Gryfice otrzymały prawo wymierzania kary gardłowej, a w 1464 r. książę Otton III nadał miastu przywilej bicia własnej monety, z którego jednak nigdy nie skorzystano.

Etymologia nazwy

Gryfice — od gryfa, herbu dynastii Gryfitów — Współczesna nazwa miasta pochodzi od gryfa — mitycznego zwierzęcia o ciele lwa oraz głowie i skrzydłach orła, godła herbowego pomorskiej dynastii książęcej Gryfitów (z niej wywodzili się założyciele miasta, Warcisław III i Barnim I). Pierwotnie miasto nosiło jednak inne nazwy: „Nowe Miasto nad Regą” (łac. Nova civitas super Regam) w akcie lokacyjnym z 1262 r., a następnie „Gryfia Góra” (łac. Griphemberch super Regam), nadane przez Barnima I — dopiero z tej drugiej nazwy wykształciła się ostatecznie forma „Gryfice”.

Herb

W polu białym, z zaokrągloną dolną krawędzią tarczy, czerwony gryf pomorski o czerwonym dziobie i pazurach, trzymający w szponach żółtą (złotą) lilię heraldyczną. Gryf nawiązuje do założyciela miasta, księcia pomorskiego Warcisława III z dynastii Gryfitów, oraz do Barnima I, który nadał miastu jego pierwszą właściwą nazwę. Lilia symbolizuje gotycki kościół farny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Wizerunek gryfa widnieje na pieczęciach miejskich już od przełomu XIII i XIV w. — pierwotnie gryf stał na podwójnej lilii, później na falach wodnych, a tło herbu było niebieskie. Obecną wersję barw zatwierdzono uchwałą Rady Miejskiej z 7 grudnia 2004 r.

Flaga

Dwubarwny prostokątny płat tkaniny o proporcjach wysokości do szerokości 5:8, podzielony poziomo na dwie równe części: górną żółtą i dolną czerwoną, z herbem miasta umieszczonym pośrodku płata.

Oś czasu

• 1262–1637
• 1637–1945

Ciekawostka

W 1121 r. (według części źródeł w 1119 r.) w pobliżu ziemi gryfickiej, pod Niekładzem, rozegrała się bitwa, w której Bolesław Krzywousty pokonał wojska Pomorza Zachodniego dowodzone przez książąt Warcisława I i Świętopełka — jedno z ostatnich wydarzeń jego wieloletniej kampanii podboju Pomorza Zachodniego, na długo przed powstaniem samego miasta.