Gryfino

Gryfino — miasto powiatowe (siedziba powiatu gryfińskiego), województwo zachodniopomorskie.

Pierwsza wzmianka

1 marca 1254 r. — źródło: przywilej lokacyjny księcia szczecińskiego Barnima I, wystawiony w Seelow koło Frankfurtu nad Odrą

Historycy spierają się, czy przed lokacją miasta istniała w tym miejscu wcześniejsza osada słowiańska, czy też Gryfino założono „na surowym korzeniu” (łac. ex cruda radice) — brak jest jakichkolwiek wzmianek źródłowych sprzed 1254 r. Tego dnia książę szczeciński Barnim I wystawił w Seelow koło Frankfurtu nad Odrą dokument lokacyjny dla nowego miasta o niemieckiej nazwie Gryphenhagen. Zasadźcą został Rudolf de Belecowe wraz z dwoma synami. Dokument, spisany po łacinie, głosił: „Barnim, z Bożej łaski książę Słowian, wszystkim na wieczne czasy. Niech dowiedzą się wszyscy, tak obecni jak i przyszli, że my założonemu naszemu miastu Gryfinu dwieście łanów nadaliśmy, mianowicie sto na pastwisko i drewno, sto na grunty uprawne, cztery łany i jedną wieś jako uposażenie parafialne, z zachowaniem prawa kanonicznego”.

my założonemu naszemu miastu Gryfinu dwieście łanów nadaliśmy, mianowicie sto na pastwisko i drewno, sto na grunty uprawne

Prawa miejskie

1 marca 1254 r., nadane przez: książę szczeciński Barnim I (prawo magdeburskie)

Wraz z lokacją Gryfino otrzymało 100 łanów gruntów ornych, 100 łanów pastwisk i lasów, sześcioletnie zwolnienie z danin, prom na Regalicy, prawo wolnej żeglugi na rzekach, zwolnienie od ceł w całym księstwie oraz prawa połowu ryb, koszenia siana i budowy młynów na rzece Tywie. W kolejnych latach miasto otrzymywało nowe przywileje — prawo zakładania cechów i gildii kupieckich oraz prawo do założenia wolnego portu. Już w XIII w. Gryfino aktywnie uczestniczyło w polityce stanów księstwa: w 1278 r. wraz z trzema innymi miastami poręczyło układ Barnima I z margrabią Konradem, a w 1284 r. układ w Czworokole — świadectwo rosnącego znaczenia politycznego młodego miasta w obliczu stałego zagrożenia ze strony Brandenburgii.

Etymologia nazwy

Gryfino — od Gryphenhagen (ród Gryfitów + las) — Pierwotna, niemiecka nazwa miasta, Gryphenhagen, jest złożeniem dwóch słów: „Greifen” — nazwy rodu książęcego Gryfitów władającego Pomorzem Zachodnim (od niem. Greif, gryf) — oraz „Hagen”, przestarzałej formy słowa „Hain”, oznaczającej zagajnik lub niezagospodarowany obszar leśny. Polska nazwa „Gryfino” wykształciła się później, zachowując rdzeń nawiązujący do herbowego gryfa dynastii założycieli.

Herb

Na białej tarczy czerwony gryf pomorski w pełnej postaci, o żółtym dziobie i żółtych szponach, ze wzniesionymi skrzydłami i otwartym pyskiem. Obok gryfa złota gwiazda sześcioramienna, a poniżej zielony konar (ostrzew) — pozostałość po ściętych gałęziach. Wszystkie kontury herbu są koloru czarnego. Gryf nawiązuje do dynastii Gryfitów, która rządziła Pomorzem Zachodnim i nadała miastu prawa miejskie — wizerunek gryfa widnieje na pieczęciach miejskich już od XIII w.; we współczesnej, urzędowej wersji herbu przedstawiany jest jako pełna, a nie tylko górna postać zwierzęcia.

Flaga

Niebieski płat z herbem miasta (białą tarczą z gryfem, gwiazdą i konarem) umieszczonym pośrodku.

Oś czasu

• 1254–1637
• 1637–1945

Ciekawostka

Po zawarciu w 1338 r. we Frankfurcie pokoju między Pomorzem a Brandenburgią, przewidującego sukcesję margrabiów brandenburskich w Księstwie Szczecińskim, Gryfino przystąpiło do koalicji miast przeciw temu układowi, kierowanej przez Szczecin. W wyniku trzyletniego sporu połączonego z walką zbrojną miasta ostatecznie nie złożyły wymaganego hołdu margrabiom.