Katowice

Katowice — miasto na prawach powiatu, województwo śląskie.

Pierwsza wzmianka

1598 r. — źródło: protokół wizytacji parafii bogucickiej

Pierwsza pisana wzmianka o wsi Katowice pochodzi z 1598 r., kiedy ksiądz Kazimierski, wizytator parafii bogucickiej, odnotował nową osadę zagrodniczą — zasiedlił ją ok. 1580 r. kuźnik Andrzej Bogucki na gruncie przy rzece Rawie. Najstarsza dzielnica obecnych Katowic jest jednak znacznie starsza: Dąb wzmiankowany jest już w 1299 r. w dokumencie księcia bytomskiego Kazimierza II. Specyfiką górnośląską jest brak jednego dominującego centrum — kilka osobnych wsi i kuźnic żelaza połączyło się w jedno miasto dopiero w XIX w.

[nowa wieś zagrodnicza]

Prawa miejskie

11 września 1865 r. (w życie: 11 stycznia 1866 r.), nadane przez: król Prus Wilhelm I Hohenzollern (edykt królewski)

Katowice to jedno z najmłodszych wielkich miast Polski — prawa miejskie nadał wsi edyktem król Prus Wilhelm I, a w momencie nadania liczyła ona zaledwie ok. 4 500 mieszkańców. Napędem wzrostu były węgiel kamienny i linia kolejowa Wrocław–Mysłowice (1846 r.), która uczyniła z Katowic węzeł komunikacyjny całego Górnego Śląska. Pierwotny obszar miasta ograniczał się do terenu między obecnymi ulicami Graniczną, Chorzowską, aleją Korfantego i rzeką Rawą.

Etymologia nazwy

Od przezwiska "Kat" — Jedna z hipotez wywodzi nazwę od przezwiska "Kat" — miało to być przezwisko pierwszego osadnika, dzierżawcy zakładającego osadę przy kuźnicy. W języku staropolskim słowo to niekoniecznie oznaczało wykonawcę wyroków śmierci — mogło oznaczać po prostu człowieka trudniącego się ciężką, brudną pracą.

Od słowa "kąty" — Druga hipoteza wywodzi nazwę od słowa "kąty" — tak nazywano kiedyś chaty zagrodników pracujących przy wyrębie i zwózce drewna do kuźnicy bogucickiej. "Katowice" znaczyłoby więc dosłownie: osada przy chatach robotniczych.

Niemiecka forma Kattowitz — Niemcy przejęli polską nazwę fonetycznie jako Kattowitz i używali jej od XVII w. aż do 1945 r. Podczas okupacji hitlerowskiej próbowano przemianować miasto na "Katowice" lub "Kattowitz" — pozostało bez zmian, co jest rzadkością wśród śląskich miast.

Herb

Na złotej tarczy urządzenie młotowni — koło zębate (kółko maszynowe) z dwoma skrzyżowanymi młotami górniczymi, osadzone na belce symbolizującej historyczny młot wodny z Kuźni Boguckiej oraz rzekę Rawę. Herb ustanowiony uchwałą Rady Miejskiej 17 grudnia 1936 r., zatwierdzony przez Ministra Spraw Wewnętrznych 29 maja 1937 r. Najstarszy dokument z podobnym wizerunkiem pochodzi z 26 marca 1816 r.

Flaga

Dwa poziome pasy równej szerokości: żółty (górny) i błękitny (dolny), z herbem miasta pośrodku. Barwy pochodzą od herbu Górnego Śląska — żółty orzeł na niebieskim tle. Ustanowiona uchwałą Rady Miejskiej 16 marca 1998 r.

Oś czasu

• 1327–1922

Ciekawostka

Katowice to jedno z niewielu polskich miast, które dostało prawa miejskie jako wieś licząca zaledwie 4 500 mieszkańców, a w ciągu 60 lat urosło do 130 000. Napędem był węgiel — w szczytowym okresie na obszarze dzisiejszych Katowic i okolic wydobywano co roku tyle węgla, ile cała Polska wydobywa dziś. Paradoksalnie dzisiejsze Katowice są miastem post-górniczym: ostatnia kopalnia w granicach miasta (Wieczorek) zamknęła się w 2019 r.