Kolno

Kolno — miasto powiatowe (siedziba powiatu kolneńskiego), województwo podlaskie.

Pierwsza wzmianka

1222 r. — źródło: wzmianka w źródłach dotycząca grodu nad rzeką Pisą, ok. 7 km na północny zachód od dzisiejszego miasta

Pierwotny gród, który dał początek dzisiejszemu Kolnu, powstał we wczesnym okresie osadnictwa mazowieckiego (XI–XII w.) nad rzeką Pisą, na piaszczystym wzniesieniu otoczonym z jednej strony wodą, a z drugiej rozległymi bagnami — w odległości ok. 7 km na północny zachód od obecnego miasta. Pełnił rolę strategiczną i handlową na pograniczu polsko-jaćwieskim, a później polsko-krzyżackim. Źródła wzmiankują tę osadę już pod rokiem 1222, choć ówczesne Kolno nie było jeszcze tożsame z dzisiejszym miastem — jego lokalizacja przesunęła się później w obecne miejsce, gdzie w XV w. nadano mu prawa miejskie.

Prawa miejskie

28 (lub 30) czerwca 1425 r., nadane przez: książę mazowiecki Janusz I Starszy (prawo chełmińskie)

28 (według części źródeł 30) czerwca 1425 r. książę mazowiecki Janusz I Starszy nadał Kolnu prawa miejskie oparte na prawie chełmińskim. Przywilej lokacyjny zapewniał mieszczanom wolność sądów, uwalniał miasto od jurysdykcji książęcej i ceł, a także nadawał liczne udogodnienia gospodarcze: prawo budowy łaźni, postrzygalni i wagi miejskiej, swobodny wyrąb drewna w pobliskiej puszczy oraz połów ryb w jej jeziorach. Kolno, jako miasto królewskie Korony, już w XV w. pełniło funkcję ośrodka administracyjnego regionu — pierwszą siedzibą powiatu kolneńskiego stało się jeszcze w tym samym stuleciu. W XVI–XVII w. rozwinęło się jako lokalny ośrodek rzemieślniczo-handlowy, a od XVII w. do rozbiorów było siedzibą starostwa niegrodowego oraz sądów bartnych, ziemskich i grodzkich.

Etymologia nazwy

Kolno — od ukształtowania terenu — Według pierwszej hipotezy nazwa wiąże się z topografią pierwotnej osady, wznoszącej się na piaszczystym wzniesieniu niczym „koło” otoczone z jednej strony wodami Pisy, a z pozostałych — rozległymi bagnami.

Kolno — od nazwy osobowej — Druga hipoteza łączy nazwę z dawną nazwą osobową lub przezwiskiem właściciela pierwotnego grodu, według wzorca typowego dla wielu polskich toponimów zakończonych na „-no”.

Herb

Herb przedstawia świętego Floriana, patrona strażaków, stojącego z chorągwią w jednej ręce i wylewającego z naczynia wodę na płonący budynek. Kolno otrzymało ten herb 13 października 1765 r. od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego — zachowała się pieczęć miejska z tym wyobrażeniem z 1777 r. W herbach miast prywatnych, jakim Kolno bywało w niektórych okresach swej historii, zmiana właściciela miasta często pociągała za sobą zmianę godła herbowego, nawiązującego do herbu rodowego nowego pana.

Flaga

Flaga miasta stanowi kolorystyczne odwzorowanie barw herbu — biel, czerwień i złoto — z wizerunkiem herbowym umieszczonym na płacie.

Ciekawostka

Kolno bywa wskazywane jako możliwe miejsce urodzenia Jana Kolno (łac. Johannes Scolvus) — na wpół legendarnego żeglarza, który miał na przełomie XV i XVI w. w służbie duńskiej dotrzeć do wybrzeży Ameryki Północnej, jeszcze przed powszechnie znanymi wyprawami. Choć historycy do dziś spierają się o autentyczność i szczegóły tej wyprawy, a nawet o samą tożsamość żeglarza (zapisywanego w źródłach jako Scolvus, Scolnus lub Scolus), postać ta na stałe wpisała się w lokalną tożsamość miasta.