Koło

Koło — miasto powiatowe (siedziba powiatu kolskiego), województwo wielkopolskie.

Pierwsza wzmianka

24 lutego 1330 r. — źródło: dokument lokacyjny pobliskiego Osieka Wielkiego, wystawiony przez Jaranda herbu Pomian

Pierwsza wzmianka o Kole w źródłach historycznych pochodzi z 24 lutego 1330 r. — w dokumencie lokacyjnym pobliskiego Osieka Wielkiego, wystawionym przez Jaranda herbu Pomian, świadkuje niejaki Piotr z Koła, zapisany po łacinie jako „Petro de Colo”. Można przypuszczać, że Koło było wówczas prywatną własnością tego Piotra, najprawdopodobniej także z rodu Pomianów. W nieznanych bliżej okolicznościach osada przeszła później w ręce królewskie, co wiązało się zapewne z planami budowy tu zamku i wykorzystania strategicznego znaczenia przeprawy przez Wartę.

Petro de Colo

Prawa miejskie

18 lipca 1362 r., nadane przez: król Kazimierz Wielki (prawo magdeburskie)

Dokument lokacyjny miasta wystawił 18 lipca 1362 r. król Kazimierz Wielki, lokując Koło na wyspie rzecznej otoczonej wodami Warty na prawie magdeburskim. Pierwszym wójtem, któremu król wydał przywilej lokacyjny, był Henryk z Warty — ukształtowanie się w pełni funkcjonującego ośrodka miejskiego było jednak procesem długotrwałym; pierwsza wzmianka o istnieniu samorządu miejskiego (urzędu burmistrza i rady miejskiej) pochodzi dopiero z 1461 r. Koło, jako miasto królewskie należące do starostwa kolskiego, od XV w. do 1716 r. gościło sejmiki generalne szlachty prowincji wielkopolskiej — pełniło więc przez kilkaset lat ważną rolę administracyjną i polityczną, znacznie wykraczającą poza wielkość samego miasta.

Etymologia nazwy

Koło — od zgromadzeń publicznych (wieców) — Według jednej z hipotez nazwa miasta pochodzi od dawnych zgromadzeń publicznych, tzw. „kół” — wieców, a później sejmików, które odbywały się w tym miejscu. Koło rzeczywiście pełniło od XV w. do 1716 r. funkcję siedziby sejmików generalnych szlachty prowincji wielkopolskiej, co czyni tę etymologię wiarygodną.

Koło — legenda o kole odpadającym od powozu — Ludowa legenda głosi, że gdy król Kazimierz Wielki przejeżdżał w okolicach dzisiejszego miasta, od jego powozu odpadło koło. Napotkana przy tej okazji uprzejmość miejscowych mieszkańców miała skłonić władcę do lokacji miasta w tym miejscu i nadania mu nazwy nawiązującej do przyczyny całego zdarzenia.

Herb

W polu czerwonym żółte (złote) drewniane koło wozowe o ośmiu szprychach, równomiernie rozłożonych na całym obwodzie (pierwsza szprycha skierowana pionowo w górę), nad którym dwie forteczne wieżyczki koloru żółtego, z czarnymi hełmami. Herb typowo mówiący, którego godło wprost nawiązuje do nazwy miasta. Najstarszy zachowany wizerunek herbowy znajduje się na pieczęci opłatkowej przy dokumencie wystawionym przez władze miasta w 1625 r. — do czasów współczesnych nie przetrwały żadne wcześniejsze symbole miejskie. We wcześniejszym opracowaniu, „Herbarzu miast polskich”, funkcjonował też wariant herbu przedstawiający koło na tle czerwonych murów obronnych z dwiema wieżami krytymi żółtymi daszkami, w polu błękitnym.

Flaga

Flaga barwy błękitnej z umieszczonym pośrodku herbem miasta.

Ciekawostka

Koło było przez kilkaset lat, od XV w. aż do 1716 r., siedzibą sejmików generalnych szlachty prowincji wielkopolskiej — czyli zjazdów, na których miejscowa szlachta radziła nad sprawami całej prowincji. To niezwykła rola dla stosunkowo niewielkiego miasta, wynikająca z jego centralnego położenia i wieloletniej pozycji administracyjnej w regionie.