Krasnystaw

Krasnystaw — miasto powiatowe (siedziba powiatu krasnostawskiego), województwo lubelskie.

Pierwsza wzmianka

1219 r. — źródło: Kronika ruska (Latopis hipacki), opisująca oblężenie grodu Szczekarzew przez księcia krakowskiego Leszka Białego

Miasto wyrosło z wczesnośredniowiecznego grodu obronnego o nazwie Szczekarzew (lub Szczekarzów), którego początki sięgają XI w. Najstarsza wzmianka źródłowa pochodzi z 1219 r. i znajduje się w ruskim Latopisie hipackim — kronikarz odnotował, że książę krakowski Leszek Biały oblegał wówczas Szczekarzew i odbił go z rąk ruskich, podobnie jak dziewięć innych okolicznych osad. Obszar dzisiejszego Krasnegostawu przez kilka stuleci, od X do XIV w., był terenem rywalizacji między Polską a Rusią, do której włączyły się później także Węgry i Litwa — stąd wielokrotne zmiany jego przynależności państwowej. W 1285 r. gród i jego okolice spustoszył książę płocki Bolesław II.

Prawa miejskie

1 marca 1394 r., nadane przez: król Władysław Jagiełło (prawo magdeburskie)

1 marca 1394 r. król Władysław Jagiełło nadał prawa miejskie na prawie magdeburskim królewskiej wsi Szczekarzew, wyrosłej przy dawnym grodzie obronnym. Nowo powstałe miasto uzyskało przywilej organizacji cotygodniowych targów, a w 1525 r. otrzymało prawo składu. Nazwa „Krasnystaw” po raz pierwszy pojawiła się w oficjalnym dokumencie królewskim w 1439 r. — w akcie Władysława III zapisano ją w formie „Krasnystaw, czyli Szczekarzew”, a od 1462 r. nowa nazwa całkowicie wyparła starą w dokumentach państwowych. Krasnystaw pozostał miastem królewskim aż do rozbiorów, funkcjonując w granicach województwa ruskiego, w dawnej ziemi chełmskiej.

Etymologia nazwy

Krasnystaw — od „krasnego stawu” (pięknego stawu) — Najpowszechniejsza etymologia wywodzi nazwę od zrostu słów „krasny staw”, czyli w dawnej polszczyźnie „piękny staw” — nawiązującego do rozlewisk rzeki Wieprz, nad którą leży miasto. Do tej symboliki odwołuje się także herb miasta, przedstawiający dwa karpie na błękitnym polu.

Krasnystaw — od słów Władysława Jagiełły (legenda) — Według legendy nazwa powstała podczas podróży króla Władysława Jagiełły. Władca, po przeprawie przez błotniste i nieprzejezdne drogi ziemi bełskiej, wjechał wreszcie na lepszą nawierzchnię i miał wówczas powiedzieć „krasno stawja” — a z tego powiedzenia wykształcić się miała z czasem nazwa miejscowości.

Szczekarzew — dawna nazwa osady — Pierwotna nazwa grodu i wsi brzmiała Szczekarzew (lub Szczekarzów) i funkcjonowała w źródłach od 1219 r. aż do XV w. Nowa nazwa pojawiła się w dokumencie królewskim w 1439 r., początkowo równolegle ze starą („Krasnystaw, czyli Szczekarzew”), by od 1462 r. wyprzeć ją całkowicie — to rzadki przypadek pełnej zmiany nazwy miasta przy zachowaniu tej samej lokalizacji.

Herb

W polu błękitnym dwie złote ryby (karpie), umieszczone jedna nad drugą i skierowane w przeciwnych kierunkach — górna heraldycznie w prawo, dolna w lewo. Błękitne pole symbolizuje staw (a zarazem rzekę Wieprz), od którego pochodzi nazwa miasta, natomiast karpie nawiązują do dawnej gospodarki rybackiej regionu. Wizerunek herbowy znany jest z pieczęci miejskich już od XVI w. — zachowały się odciski z 1569 r. („Civita Crasnistav”) i 1570 r. Obecną wersję herbu przyjęto w statucie miasta 28 września 2010 r.

Flaga

Prostokątny płat tkaniny barwy żółtej, z herbem miasta umieszczonym pośrodku.

Oś czasu

• 1219–1387

Ciekawostka

Krasnystaw jest gospodarzem „Chmielaków Krasnostawskich” — Ogólnopolskiego Święta Chmielarzy i Piwowarów, organizowanego nieprzerwanie od 1971 r. To jedna z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych imprez folklorystyczno-branżowych w Polsce, nawiązująca do wielowiekowych tradycji uprawy chmielu na Lubelszczyźnie, która do dziś dostarcza zdecydowaną większość krajowych zbiorów tej rośliny.