Kutno

Kutno — miasto powiatowe (siedziba powiatu kutnowskiego), województwo łódzkie.

Pierwsza wzmianka

25 grudnia 1386 r. — źródło: przywilej targowy księcia mazowieckiego Siemowita IV, wystawiony dla Andrzeja z Woli i Radzików herbu Ogończyk

Najstarsze ślady osadnictwa w miejscu dzisiejszego Kutna pochodzą z przełomu XIII i XIV w. i skupiają się wokół północnej pierzei Starego Rynku — rozwojowi osady sprzyjało skrzyżowanie traktów wiodących z Płocka do Łęczycy oraz z Poznania do Łowicza. Pierwszy pewny zapis źródłowy dotyczący wsi Kutno znajduje się w dokumencie księcia mazowieckiego Siemowita IV, wystawionym 25 grudnia 1386 r. dla Andrzeja z Woli i Radzików herbu Ogończyk. Przywilej ten, oprócz ulg podatkowych, przyznawał prawo odbywania targu w każdy poniedziałek oraz dorocznego jarmarku w dniu św. Wawrzyńca — patrona miejscowej parafii. Wzmianka o kutnowskim kościele pojawia się trzy lata później, w 1389 r., choć niektóre źródła wspominają o proboszczu Michale już pod rokiem 1301.

Prawa miejskie

przed 1432 r., ponowna lokacja 1766 r., nadane przez: nieznany (pierwotnie), ponownie król Stanisław August Poniatowski (prawo magdeburskie)

Historia praw miejskich Kutna jest wyjątkowo burzliwa — miasto traciło je i odzyskiwało co najmniej trzykrotnie. Po raz pierwszy Kutno określone jest jako miasto w źródle z 1432 r., choć sam przywilej lokacyjny nie zachował się. Miasto zostało zdegradowane przed 1500 r., ponownie lokowane w 1504 r., a następnie zdegradowane przed 1700 r. W 1753 r. wielki pożar strawił niemal całe Kutno, niszcząc też akta miejskie — a wraz z nimi dawny przywilej lokacyjny. Wobec tej straty ówczesny właściciel dóbr kutnowskich, przyszły kanclerz wielki koronny Andrzej Zamoyski, uzyskał w 1766 r. od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego nowy dokument lokacyjny na prawie magdeburskim. Rok później Zamoyski wydał dla miasta ordynację regulującą całokształt jego życia społeczno-gospodarczego. Kutno przez całą swą historię pozostawało miastem prywatnym — kolejno w rękach Kucieńskich, Zamoyskich, Gadomskich i Rzętkowskich.

Etymologia nazwy

Kutno — od nazwy osobowej lub przezwiska — Najczęściej przyjmowana hipoteza wiąże nazwę miasta z dawną nazwą osobową lub przezwiskiem właściciela pierwotnej osady, według wzorca typowego dla wielu polskich toponimów zakończonych na „-no”. Pochodzenie nazwy nie zostało jednak jednoznacznie ustalone i pozostaje przedmiotem dyskusji.

Kutno — od słowa „kut” (kąt, zakątek) — Druga hipoteza wywodzi nazwę od staropolskiego lub prasłowiańskiego słowa „kut”, oznaczającego kąt, narożnik lub ustronny zakątek — miałoby to nawiązywać do położenia osady na uboczu, w rejonie dawnej Puszczy Gostynińskiej, zanim skrzyżowanie traktów handlowych uczyniło z niej ważny ośrodek.

Herb

W polu błękitnym dwa złote lwy wspięte, zwrócone ku sobie, między nimi zielona ostrzew (sękaty pień z uciętymi gałęziami). Obecny herb opracował Instytut Heraldyczno-Weksylologiczny Alfreda Znamierowskiego. Miasto posługiwało się na przestrzeni dziejów trzema różnymi herbami: najstarszy, średniowieczny, znany jest tylko z jednego wizerunku z 1554 r. i pozostaje zagadką heraldyczną — przedstawia dwa zwierzęta wsparte na sękatym pniu, przy czym do dziś nie rozstrzygnięto, czy są to dziki, czy niedźwiedzie. Późniejszym herbem miasta była postać św. Wawrzyńca, patrona pierwszej kutnowskiej parafii, obecna na miejskich pieczęciach.

Flaga

Prostokątny płat podzielony na cztery pola w układzie szachownicy, w barwach złotej (żółtej) i błękitnej: pole górne przy drzewcu złote, obok błękitne, poniżej odwrotnie — przy drzewcu błękitne, obok złote.

Ciekawostka

Kutno nosi przydomek „Miasta Róż” — od 1975 r. organizowane jest tu Ogólnopolskie Święto Róży, jedna z najbardziej rozpoznawalnych imprez kwiatowych w Polsce. Tradycja ta nawiązuje do wielopokoleniowego dziedzictwa ogrodniczego regionu kutnowskiego, w którym uprawa róż i innych roślin ozdobnych rozwijała się od XIX w.