Lębork

Lębork — miasto powiatowe (siedziba powiatu lęborskiego), województwo pomorskie.

Pierwsza wzmianka

1285 r. — źródło: zapis pomorskiego kronikarza Restorfa, według którego Lębork posiadał już wówczas prawa miejskie

We wczesnym średniowieczu w pradolinie rzeki Łeby istniała słowiańska osada o nazwie Lewino, należąca do książąt Pomorza Gdańskiego i podporządkowana regionalnemu ośrodkowi władzy w grodzie Białogarda. Według zapisu pomorskiego kronikarza Restorfa Lębork był już miastem w 1285 r., miał je otrzymać z rąk księcia gdańskiego Mściwoja II — poza tym zapisem nie zachował się jednak żaden dokument potwierdzający ten fakt, a sama lokacja mogła nie dojść do skutku. Sytuacja zmieniła się po 1308 r., gdy Pomorze Gdańskie przeszło pod panowanie krzyżackie: komtur gdański Dawid von Cammerstein zniszczył grody w Białogardzie i Salinie, a ośrodek administracyjny regionu przeniesiono do rozwijającego się w cieniu nowego zamku Lęborka.

Prawa miejskie

1 stycznia 1341 r., nadane przez: wielki mistrz krzyżacki Dietrich von Altenburg (prawo chełmińskie)

1 stycznia 1341 r. wielki mistrz Zakonu Krzyżackiego Dietrich von Altenburg wydał akt lokacji miejskiej Lęborka na prawie chełmińskim. Na obszarze Pomorza Gdańskiego była to pierwsza taka inicjatywa Zakonu, przeprowadzona z wielkim rozmachem — w dokumencie lokacyjnym wyznaczono aż 220 działek miejskich, co czyniło Lębork drugim po Gdańsku największym przestrzennie miastem regionu. Krzyżacy wznieśli tu zamek, kościół oraz mury obronne z basztami, a miasto zbudowano na regularnym, zbliżonym do kwadratu planie. Pierwsza wzmianka o lęborskim kościele św. Jakuba pojawiła się właśnie w tym akcie lokacyjnym.

Etymologia nazwy

Lębork — od niemieckiej nazwy Lauenburg — Współczesna nazwa miasta jest spolszczeniem niemieckiej formy Lauenburg, nadanej przez Krzyżaków po wzniesieniu tu zamku (niem. Burg). Pierwotna, słowiańska nazwa osady brzmiała Lewino (używana też w formie Łebno), a kaszubska nazwa miasta to Lãbórg lub Lãbórch.

Lewino / Łebno — od rzeki Łeby — Najstarsza nazwa osady wiąże się z rzeką Łebą, nad którą leży miasto — hydronim ten jest znacznie starszy od samej osady i pojawia się w źródłach od wczesnego średniowiecza. Do rzeki nawiązują też błękitne fale umieszczone w dolnej części herbu Lęborka.

Herb

W polu czerwonym fragment białych średniowiecznych murów miejskich z niebieskimi dachami, przed którymi kroczy złoty (żółty) lew, a poniżej pasmo zielonego podłoża i błękitne fale rzeki Łeby. Lew symbolizuje strażnika (opiekuna) krzyżackiego zamku, a białe mury — sam zamek i obwarowania miasta. Wizerunek lwa znany jest z lęborskich pieczęci już od XIV w. Warto zaznaczyć, że według Komisji Heraldycznej obecny herb Lęborka zawiera szereg odstępstw od standardów heraldycznych.

Flaga

Prostokątny płat o proporcjach 5:3, w kolorze jasnoniebieskim — nawiązującym do tzw. Błękitnej Krainy, czyli historycznego obszaru powiatu lęborskiego — z herbem miasta w górnej części płata i czarnym napisem „LĘBORK” poniżej.

Oś czasu

• 1310–1454
• 1657–1945

Ciekawostka

Lokacja Lęborka z 1341 r. była pierwszym takim przedsięwzięciem Zakonu Krzyżackiego na Pomorzu Gdańskim — i od razu zakrojonym na ogromną skalę: w dokumencie wyznaczono 220 działek miejskich, dzięki czemu Lębork stał się drugim po Gdańsku największym przestrzennie miastem całego regionu. Do dziś zachował się fragment średniowiecznych murów obronnych, w tym charakterystyczna Baszta Bluszczowa — u podstawy czworoboczna, a w górnych partiach ośmioboczna.