Legionowo

Legionowo — miasto powiatowe (siedziba powiatu legionowskiego), województwo mazowieckie.

Pierwsza wzmianka

1877 r. — źródło: uruchomienie stacji kolejowej Jabłonna Nowa na trasie Kolei Nadwiślańskiej

Legionowo należy do najmłodszych miast w atlasie — jego początki sięgają dopiero drugiej połowy XIX w. Obszar dzisiejszego miasta wchodził wcześniej w skład dóbr Jabłonna, należących do rodziny Potockich. Zalążkiem miejscowości była stacja kolejowa Jabłonna Nowa, uruchomiona w 1877 r. na trasie Kolei Nadwiślańskiej. W kolejnych dekadach powstały tu: osiedle letniskowe Jabłonna-Gucin, koszary wojskowe (lata 90. XIX w.) oraz Huta Szkła „Jabłonna” (1897 r.). Właściwa, cywilna część miasta wyłoniła się dopiero po rozpoczęciu parcelacji dóbr przez hrabiego Maurycego Potockiego w 1925 r. — w latach 1925–1931 wzniesiono tu ok. 1300 budynków drewnianych, a liczba ludności wzrosła z 658 do 8856 osób.

Prawa miejskie

3 maja 1952 r., nadane przez: Prezes Rady Ministrów Józef Cyrankiewicz (rozporządzenie administracyjne (PRL))

Nazwa „Legionowo” pojawiła się oficjalnie 3 maja 1919 r., gdy na wniosek gen. Bolesława Roi — dla upamiętnienia czynu niepodległościowego Legionów Józefa Piłsudskiego — Starostwo Powiatowe Warszawskie zmieniło dotychczasową nazwę miejscowości z Jabłonna Nowa na Legionowo. W miejscowych koszarach formowano wówczas 1 i 2 pułk piechoty Legionów, jedne z pierwszych jednostek odrodzonego Wojska Polskiego. 17 marca 1930 r. Minister Spraw Wewnętrznych nadał osiedlu status samodzielnej gminy wiejskiej z miejskim systemem finansowania, a pełne prawa miejskie Legionowo uzyskało dokładnie 33 lata po nadaniu nazwy — 3 maja 1952 r., rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów Józefa Cyrankiewicza. Miasto liczyło wówczas ok. 15 tysięcy mieszkańców.

Etymologia nazwy

Legionowo — od Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego — Nazwa nadana 3 maja 1919 r. na wniosek gen. Bolesława Roi upamiętnia czyn niepodległościowy Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego. W miejscowych koszarach formowano wówczas 1 pułk piechoty, który 16 stycznia 1919 r. otrzymał zaszczytne miano „1 p.p. Legionów”. Sama nazwa „Legionowo” po raz pierwszy pojawiła się zresztą wcześniej — jako określenie osady polowej Komendy Legionów Polskich, zbudowanej podczas I wojny światowej na Polesiu.

Jabłonna Nowa — dawna nazwa osady — Pierwotnie miejscowość nosiła nazwę Jabłonna Nowa — od pobliskich dóbr Jabłonna należących do rodziny Potockich, przy których uruchomiono w 1877 r. stację kolejową. Używano też form „Jabłonna-Gucin” (dla osiedla letniskowego) oraz „Jabłonna Legionowa” (dla osady parcelacyjnej z lat 20. XX w.), zanim nazwa Legionowo objęła całą miejscowość.

Herb

W polu czerwonym srebrny orzeł w złotej koronie, z rozpostartymi skrzydłami, stojący szponami na błękitnej tarczy sercowej, w której umieszczono srebrny krzyż półtrzecia. Orzeł nawiązuje do wojskowych tradycji legionowych oraz do godła państwowego z 1919 r. — roku, w którym miejscowość otrzymała swoją nazwę. Krzyż półtrzecia pochodzi z herbu Pilawa, którym pieczętował się ród Potockich z Jabłonny — to parcelacja ich majątku dała początek miastu. Barwy mają znaczenie symboliczne: błękit oznacza pokój, biel i czerwień to barwy narodowe, podkreślające rolę osady w okresie tworzenia niepodległego państwa. Herb uchwalono 22 listopada 2000 r.; projekt przygotował zespół Centrum Heraldyki Polskiej.

Flaga

Prostokątny płat złożony z trzech pionowych pasów: wąskiego czerwonego przy drzewcu, szerokiego białego pośrodku i wąskiego błękitnego po stronie swobodnej. Na białym pasie umieszczono herb miasta.

Ciekawostka

Legionowo było jedyną miejscowością poza Warszawą, w której 1 sierpnia 1944 r. wybuchło powstanie warszawskie — oddziały Armii Krajowej Rejonu I „Marianowo-Brzozów” VII Obwodu prowadziły tu walki w dniach 1–4 sierpnia. Po ich zakończeniu miasto doznało dotkliwych represji: egzekucji, wysiedleń i deportacji mieszkańców na roboty przymusowe, a po wkroczeniu Armii Czerwonej 28 października 1944 r. — kolejnych aresztowań akowców przez NKWD i ich deportacji w głąb ZSRR.