Legnica

Legnica — miasto na prawach powiatu, województwo dolnośląskie.

Pierwsza wzmianka

1149 r. — źródło: dokument Bolesława Kędzierzawego wymieniający Legnicę i kaplicę św. Benedykta i Wawrzyńca

Pierwsza pewna wzmianka o Legnicy pochodzi z 1149 r. — dokument Bolesława Kędzierzawego wymienia Legnicę (Legnicha) i kaplicę świętych Benedykta i Wawrzyńca. Jednak już Klaudiusz Ptolemeusz w dziele „Geografia" (ok. 142–147 r. n.e.) umieścił na mapie Śląska miejscowość Lugidunum — stolica plemienia Lugiów, którą część badaczy (w tym skorowidz Orbis Latinus) identyfikuje z Legnicą. Identyfikacja ta nie jest pewna — inne hipotezy wskazują na Głogów lub Krosno Odrzańskie — ale jeśli poprawna, czyniłaby Legnicę jednym z najstarszych odnotowanych osiedli na ziemiach polskich. Gród obronny plemienia Trzebowian istniał tu od VIII w., zamek piastowski (pierwsza ceglana warownia w Polsce) od ok. 980 r.

Legnicha

Prawa miejskie

ok. 1250 r. (prawo średzkie; przeniesione na magdeburskie w 1264 r.), nadane przez: książę legnicko-brzeski Bolesław II Rogatka (prawo średzkie)

Legnica uzyskała prawo średzkie ok. 1250 r. — wójtem był Radwan, stolnik książęcy. W 1264 r. prawa przeniesiono na magdeburskie. W 1248 r. Bolesław II Rogatka ustanowił Legnicę stolicą odrębnego Księstwa Legnickiego, które istniało (także jako legnicko-brzeskie) do 1675 r. — przez 427 lat pełniło funkcje stołeczne. W 1329 r. miasto liczyło ponad 10 000 mieszkańców i miało mury obronne z 26 basztami i 4 wieżami bramnymi. W XIV w. Witelo napisał „Lignitz castrum Poloniae" — Legnica gród Polski.

Etymologia nazwy

Od leśnej polany — „legnicza" — Nazwa Legnica pochodzi prawdopodobnie od prasłowiańskiego „lęg" lub „leg" oznaczającego wilgotną polanę leśną, łęg, mokradło porośnięte drzewami. Forma „Legnicha" z 1149 r. i łacińskie Lignitium potwierdzają ten rdzeń. Miasto leżało nad rzeką Kaczawą w dolinie otoczonej lasami, co odpowiada etymologii. Niemiecka forma Liegnitz jest zniekształceniem słowiańskiej nazwy. Niektórzy badacze łączą nazwę z „legionami" — od domniemanego obozu legionów rzymskich, ale ta teoria nie ma poparcia źródłowego.

Herb

W polu błękitnym wspięty złoty lew zwrócony heraldycznie w lewo, trzymający w przednich łapach dwa skrzyżowane srebrne klucze. Lew symbolizuje historyczne związki z Koroną Czeską, której Legnica podlegała od 1329 r. Klucze to atrybut św. Piotra Apostoła, patrona miasta i katedry legnickiej. Herb nadany w 1453 r. przez króla Czech Władysława Pogrobowca. Najstarsza pieczęć miejska (XIII/XIV w.) przedstawiała siedzącego św. Piotra z kluczem w otoczeniu wież i murów. Przez wieki herb ewoluował — lew pojawił się i znikał w zależności od aktualnej władzy (Piastowie, Czechy, Prusy).

Flaga

Dwa poziome pasy równej szerokości: biały (górny) i niebieski (dolny). Barwy wywiedzione z herbu: biel kluczy i błękit pola tarczy. Po 1945 r. zmieniono wcześniejszą żółto-niebieską flagę na obecną.

Oś czasu

• 1248–1329
• 1329–1945

Ciekawostka

9 kwietnia 1241 r. pod Legnicą książę Henryk II Pobożny stanął na czele wojsk chrześcijańskich przeciwko armii mongolskiej. Zginął w walce, a Mongołowie — według legendy — obcięli mu głowę i zatknęli na pike, obnosząc ją wokół murów miasta. Bitwa pod Legnicą stała się symbolem obrony Europy przed najazdem ze Wschodu. Po 1945 r. miasto przeżyło ironiczny zwrot historii: w Legnicy ulokowano jedną z największych baz wojskowych ZSRR poza granicami Rosji — ok. 60 000 żołnierzy radzieckich stacjonowało tu do 1993 r., a miasto zwano „małą Moskwą". Rosjanie opuścili Legnicę dopiero 752 lata po Mongołach.