Lidzbark Warmiński

Lidzbark Warmiński — siedziba powiatu lidzbarskiego (miasto powiatowe), województwo warmińsko-mazurskie.

Pierwsza wzmianka

1240 r. — źródło: kroniki krzyżackie o podboju pruskiej osady Lecbarg

Pierwsza wzmianka o Lidzbarku Warmińskim pochodzi z 1240 r. — kroniki krzyżackie odnotowują podbicie pruskiej osady Lecbarg leżącej na pograniczu ziem Warmów i Bartów. Sama osada pruska istniała już wcześniej. W 1242 r. wybuchło I Powstanie Pruskie — Lecbarg odbito z rąk Krzyżaków i zniszczono. W 1243 r. Krzyżacy odzyskali gród, a w 1251 r. przekazali go pierwszemu biskupowi diecezji warmińskiej, Anzelmowi. Tak zaczęła się 550-letnia historia Lidzbarka jako stolicy biskupstwa warmińskiego.

Lecbarg

Prawa miejskie

12 sierpnia 1308 r., nadane przez: biskup warmiński Eberhard z Nysy (prawo chełmińskie)

Prawa miejskie nadał Lidzbarkowi 12 sierpnia 1308 r. biskup warmiński Eberhard z Nysy na Górnym Śląsku — sasiadźcą czyniąc Jana z Kolonii koło Brzegu. Miasto otrzymało 140 włók ziemi, a jego herb — Baranek Boży — przejęło z herbu diecezji warmińskiej. W 1350 r. Lidzbark stał się oficjalną siedzibą biskupów i stolicą Warmii, funkcję tę pełnił przez blisko 450 lat. Najsłynniejszy mieszkaniec zamku biskupiego to Mikołaj Kopernik, który przebywał tu w latach 1503–1510 jako lekarz i sekretarz biskupa Łukasza Watzenrodego — i tutaj prawdopodobnie powstały pierwsze zarysy teorii heliocentrycznej.

Etymologia nazwy

Od pruskiego "Lecbarg" — Pierwotna pruska nazwa osady to "Lecbarg" — od bałtyckopruskiego rdzenia oznaczającego prawdopodobnie wzgórze (barg) i osobową nazwę Lec. Krzyżacy spolszczyli ją do Lecborka, a polscy osadnicy do Lidzbarka. Przydomek "Warmiński" dodano dla odróżnienia od Lidzbarka Welskiego w ziemi michałowskiej.

Heilsberg — niemiecka forma — Niemcy nazywali miasto Heilsberg — od Heil (święty, zbawienie) i Berg (góra, wzgórze). Nazwa nawiązuje do chrześcijańskiego charakteru siedziby biskupiej. Używana była do 1945 r., gdy miasto wróciło do Polski.

Herb

Na błękitnej tarczy biały (srebrny) Baranek Boży stojący na zielonej murawie, zwrócony w heraldycznie prawą stronę, trzymający w prawej przedniej nodze złoty pastorał zwieńczony w górnej części siedmioma złotymi punktami (promieniami). Herb miasta jest przeniesieniem herbu Warmii biskupiej i nawiązuje do patrona katedry warmińskiej — św. Jana. Najstarsza zachowana pieczęć z tym herbem pochodzi z XIV w.

Flaga

Brak oficjalnie ustanowionej flagi miejskiej. Miasto używa barw błękitu i bieli wywiedzionych z herbu.

Oś czasu

• 1308–1466
• 1772–1945

Ciekawostka

Ignacy Krasicki — biskup warmiński, najwybitniejszy polski poeta oświecenia, autor "Satyr" i "Monachomachii" — rządził Lidzbarkiem w latach 1767–1795. Uczynił z zamku ośrodek kultury i Oświecenia, a w ogrodach za murami stworzył barokową oranżerię. Kiedy w 1772 r. I rozbiór przyłączył Warmię do Prus, Krasicki przeszedł pod władzę Fryderyka Wielkiego — i mimo zmiany władcy pozostał w Lidzbarku, pisząc satyry i prowadząc korespondencję z Wolterem i innymi filozofami.