Malbork

Malbork — siedziba powiatu malborskiego (miasto powiatowe), województwo pomorskie.

Pierwsza wzmianka

ok. 1274 r. — źródło: kroniki zakonu krzyżackiego o budowie zamku Marienburg

Historia Malborka zaczyna się ok. 1274 r., gdy Krzyżacy z konwentu w pobliskim Zantyrze zaczęli budować nowy zamek na prawym brzegu Nogatu. Zamek i osadę nazwano Marienburg — gród Maryi, od imienia patronki zakonu. Sama ziemia malborska była jednak zamieszkana od tysięcy lat — odkryto tu cmentarzyska z epoki kamienia, a w VII–XI w. intensywnie rozwijało się osadnictwo słowiańskie w piastowskiej strefie wpływów.

Marienburg

Prawa miejskie

27 kwietnia 1286 r., nadane przez: mistrz krajowy Konrad von Thierberg Młodszy (prawo chełmińskie)

27 kwietnia 1286 r. mistrz krajowy Konrad von Thierberg Młodszy nadał osadzie przy zamku prawa miejskie chełmińskie — oryginalny dokument lokacyjny nie zachował się, znana jest jedynie data z badań prof. Jana Powierskiego (przez lata przyjmowano błędnie rok 1276). W 1309 r. Krzyżacy przenieśli swoją stolicę z Wenecji do Malborka — zamek rozbudowano do rozmiarów największej gotyckiej twierdzy świata, a miasto rozkwitło jako centrum handlu, rzemiosła i polityki zakonu.

Etymologia nazwy

Marienburg — gród Maryi — Pierwotna nazwa "Marienburg" to dosłownie "gród Maryi" — nawiązanie do Najświętszej Maryi Panny, patronki zakonu krzyżackiego. Polska forma "Malbork" to fonetyczne spolszczenie tej nazwy, które weszło do użytku po przyłączeniu do Polski w 1466 r. i powróciło po 1945 r., zastępując pruską nazwę używaną w latach 1772–1945.

Zantyr — poprzednia siedziba zakonu — Zanim Krzyżacy wybrali miejsce na nowy zamek, ich siedzibą był pobliski Zantyr — gród podarowany zakonowi przez pomorskiego księcia Sambora II w 1250 r. To właśnie z Zantyru przybył konwent, który zainicjował budowę Malborka. Materiały z rozbiórki Zantyru wykorzystano do budowy nowej twierdzy.

Herb

Na białej (srebrnej) tarczy trzy czerwone wieże — środkowa nieco wyższa — każda zwieńczona wielobocznym niebieskim dachem z złotą kulą. Wieże łączy półkolisty czerwony blankowaty mur z przedbramiem i bramą zamkniętą w dwóch trzecich złotą broną (kratownicą). Herb zatwierdzony przez Radę Miejską 21 stycznia 1992 r. — nawiązuje do najstarszych pieczęci miejskich, na których widniały mury z basztami i tarcza z krzyżem zakonnym w środkowej wieży.

Flaga

Dwa poziome pasy równej szerokości: czerwony (górny) i biały (dolny) — barwy wywiedzione z herbu: czerwień wież i murów, biel pola tarczy.

Oś czasu

• 1286–1457
• 1920–1945

Ciekawostka

W lipcu 1457 r. król Kazimierz Jagiellończyk zapłacił nieopłaconym czeskim najemnikom krzyżackim za Malbork równowartość blisko 670 kg złota — skarb zebrany m.in. z datków bogatych mieszczan gdańskich. Był to jeden z największych wykupów zamku w historii średniowiecznej Europy. Paradoks: Malbork pozostał w rękach polskich przez ponad 300 lat i stał się jedną z rezydencji królów Polski — tym samym największy zamek świata, symbol siły zakonu który zdominował Bałtyk, skończył swój żywot jako letnia rezydencja i magazyn zbożowy.