Mława

Mława — miasto powiatowe (siedziba powiatu mławskiego), województwo mazowieckie.

Pierwsza wzmianka

2 lipca 1426 r. — źródło: zapis o sądzie książęcym odbytym w Mławie przez książąt mazowieckich Siemowita V, Trojdena II i Władysława I

Mława powstała w wyjątkowo dogodnym miejscu — na suchym wzniesieniu w pobliżu rzeczki Seracz, gdzie zbiegały się średniowieczne szlaki handlowe prowadzące z Mazowsza do Prus, pełniące zarazem funkcję grobli na podmokłym terenie. W latach 1384–1399 oraz 1407–1411 Mława wraz z całą ziemią zawkrzeńską została zastawiona Zakonowi Krzyżackiemu przez księcia Siemowita IV, co paradoksalnie wzmocniło znaczenie przygranicznej osady — na początku XV w. przeniesiono tu z Wyszyn obrady sądów książęcych, a w 1413 r. rozpoczęto prowadzenie ksiąg ziemskich. Pierwsza pewna wzmianka źródłowa pochodzi z 2 lipca 1426 r., gdy książęta mazowieccy Siemowit V, Trojden II i Władysław I przybyli tu ze świtą, by odbyć sąd książęcy w sprawie podziału dóbr między rycerzem Janem z Chojnowa a jego bratem Adamem z Sarnowa.

Prawa miejskie

13 lipca 1429 r., nadane przez: książęta mazowieccy Siemowit V, Kazimierz II i Władysław I (prawo chełmińskie)

13 lipca 1429 r. książęta mazowieccy Siemowit V, Kazimierz II i Władysław I wydali w Płocku dokument lokacyjny dla Mławy, nadając jej prawo chełmińskie. Spisany po łacinie na pergaminie przywilej regulował uprawnienia mieszkańców, określał podległość władzom oraz ciężary na rzecz książąt. Po włączeniu Mazowsza płockiego do Korony w 1495 r. Mława stała się siedzibą starostwa niegrodowego, a w XVI w. — stolicą powiatu. Korzystne położenie przy szlaku handlowym z Rusi do Prus oraz liczne przywileje królewskie (m.in. z lat 1543, 1565, 1576 i 1602) sprzyjały rozwojowi, choć miasto wielokrotnie niszczyły najazdy i pożary.

Etymologia nazwy

Mława — od słowa „mlawy” (podmokły, błotnisty teren) — Najczęściej przyjmowana hipoteza wiąże nazwę ze staropolskim określeniem „mlawy”, oznaczającym teren podmokły, grząski lub błotnisty — co odpowiada charakterowi okolicy, w której powstała osada. Średniowieczne trakty prowadzące przez te tereny pełniły jednocześnie funkcję grobli przez rozlewiska.

Mława — od nazwy wodnej lub osobowej — Druga hipoteza wywodzi nazwę od dawnego hydronimu — nazwy cieku wodnego przepływającego przez okolicę — lub od nazwy osobowej, według wzorca typowego dla wielu polskich toponimów.

Herb

Na białej tarczy dwie czerwone, ceglane wieże zwieńczone krzyżami, a między nimi św. Wojciech w szatach biskupich — w infule i różowym (purpurowym) ornacie ze złotym krzyżem, w złotej aureoli — trzymający w jednej ręce wiosło, a w drugiej krzyż. Poniżej błękitne fale, a po bokach tarczy litery A O R (po lewej) i P S M (po prawej). Wiosło nawiązuje do ostatniego etapu życia świętego: podróży morskiej z Gdańska do Prus w 997 r., a zarazem do misji apostolskiej; krzyż jest znakiem wiary chrześcijańskiej, a czerwień ornatu symbolizuje męczeńską śmierć. Św. Wojciech jest patronem miasta, a wizerunek z mławskiego herbu przeniesiono także do herbu powiatu mławskiego.

Flaga

Prostokątny płat złożony z trzech poziomych pasów: dwóch skrajnych błękitnych (po ok. 1/5 wysokości każdy) i szerokiego białego pośrodku, na którym umieszczono herb miasta. Flagę zaprojektowało Centrum Heraldyki Polskiej.

Oś czasu

• 1384–1399
• 1407–1411

Ciekawostka

Przez cały XV w. Mława pełniła rolę miejsca sądów zjazdowych nadgranicznych, powołanych traktatem z Krzyżakami zawartym w Brześciu Kujawskim 31 grudnia 1435 r. — spory między księciem mazowieckim a Zakonem rozstrzygano naprzemiennie: jednego roku w Działdowie, drugiego w Mławie. W 1472 r. potwierdzono tę rolę kolejną umową, wyznaczając Mławę jako jedno z trzech miast zjazdowych.