Nakło nad Notecią

Nakło nad Notecią — siedziba powiatu nakielskiego, stolica historycznej Krajny, województwo kujawsko-pomorskie.

Pierwsza wzmianka

1091 r. — źródło: kronika Galla Anonima — gród Nakel wzmiankowany przy walkach Władysława Hermana

Pierwsza pisemna wzmianka o Nakle pochodzi z 1091 r. — gród Castrum Nakel pojawia się w kronice Galla Anonima przy opisie walk Władysława Hermana z Pomorzanami. Gród leżał na strategicznym pograniczu polańsko-pomorskim, nad Notecią. Sam Gall Anonim nazwał rzekę Noteć „Nacla" (fluvium Nacla) — sugerując że nazwa rzeki i grodu są ze sobą powiązane. Początki nakielskiego grodu datują badania archeologiczne na 2 połowę X w. W 1109 r. gród zdobył Bolesław Krzywousty, włączając Nakło do swojego panowania.

castrum Nakel

Prawa miejskie

między 29 maja a 3 czerwca 1299 r., nadane przez: książę Władysław Łokietek (prawo magdeburskie)

Między 29 maja a 3 czerwca 1299 r. Władysław Łokietek — ówczesny książę Wielkopolski, Kujaw i Pomorza Gdańskiego — nadał Nakłu prawa miejskie na prawie magdeburskim. Dziedzicznym wójtem i zasadźcą został Piotr z Dusden. Miasto królewskie Nakło uznano zarazem za stolicę historycznej Krajny. W 1699 r. Nakło obchodziło 400-lecie praw miejskich, a w 1999 r. — 700-lecie, co upamiętniono specjalną sesją Rady Miejskiej i ustanowieniem flagi i herbu w obecnej formie.

Etymologia nazwy

Od słowiańskiego „nakieł" — miejsce podmokłe — Nazwa Nakło pochodzi od prasłowiańskiego wyrazu „nakieł" oznaczającego miejsce podmokłe, zarośnięte młodą wierzbowiną i szuwarami. Sam Gall Anonim nazwał Noteć „Nacla" — sugerując że rzeka i gród dzielą ten sam rdzeń. Dodanie członu „nad Notecią" nastąpiło w 1981 r. dla odróżnienia od innych miejscowości o nazwie Nakło. Pierwotnie nazwa była rodzaju męskiego: ten Nakeł, od XVI w. przeszła w rodzaj nijaki: to Nakło.

Konik nakielski — symbol miasta — Nieoficjalnym symbolem Nakła jest drewniany konik znaleziony podczas wykopalisk archeologicznych na Placu Zamkowym w latach 60. XX w. Średniowieczna zabawka, datowana na XII–XIII w., stała się symbolem miasta i w 2019 r. doczekała się brązowej repliki w Parku 700-lecia. Konik nakielski jest najstarszą zachowaną zabawką dziecięcą znalezioną na Kujawach i Krajnie.

Herb

W złotym polu wieża forteczna z dwoma erkierami (wykuszami) po bokach na półokrągłych podpórkach sięgających wieży środkowej. Dachy wieży i erkierów szpiczaste, koloru błękitnego. Okna i brama czarne. Herb wywodzi się z najstarszych pieczęci miejskich używanych od XIV w. Wzorzec herbu ustalony na podstawie opinii Instytutu Heraldyczno-Weksylologicznego w Warszawie uchwałą Rady Miejskiej nr X/123/99 z 27 maja 1999 r.

Flaga

Prostokątny płat tkaniny koloru błękitnego, z herbem miasta umieszczonym pośrodku górnej części płata. Przez środek dolnej części biegnie pozioma biała linia falista symbolizująca rzekę Noteć. Flaga ustanowiona uchwałą Rady Miejskiej nr XI/125/99 z 31 maja 1999 r.

Ciekawostka

W 1109 r. Bolesław Krzywousty zdobył Nakło po ciężkich walkach z Pomorzanami — Gall Anonim opisał bitwę jako jedno z największych zwycięstw księcia. Ale prawdziwą ciekawostką jest konik znaleziony 850 lat później podczas wykopalisk: drewniana zabawka z XII–XIII w., najstarsza znana zabawka dziecięca odkryta na Kujawach i Krajnie. Dziś stoi jako brązowa rzeźba w parku, a dzieciaki z Nakła bawią się przy niej tak samo jak ich przodkowie — tylko że z ośmiu wieków późniejszym poczuciem humoru.