Namysłów

Namysłów — miasto powiatowe (siedziba powiatu namysłowskiego), województwo opolskie.

Pierwsza wzmianka

19 czerwca 1233 r. — źródło: dokument Hermana Balka, prokuratora zakonu krzyżackiego w Prusach i Polsce

Najstarszy wiarygodny zapis nazwy pochodzi z dokumentu z 19 czerwca 1233 r., w którym książęcy kapelan Idzi (Egidius) z Namysłowa uzyskał od Hermana Balka, prokuratora zakonu krzyżackiego w Prusach i Polsce, zgodę na przeniesienie obszaru pogranicznego na prawo niemieckie. Znany jest też dokument datowany na 1206 r., wymieniający Namysłów, ale cała literatura przedmiotu uznaje go za falsyfikat powstały pod koniec XIII w. Kolejne zapisy nazwy: Namslavia (1278), Namslau (1317), Nambßlau (1736), a polska forma Namysłów pojawia się w źródłach w 1845 r. Pod koniec XIII w. używano też nazwy Frigenstat (Freistadt), czyli „wolne miasto”, dla odróżnienia nowej lokacji od starszej osady.

Namizlov

Prawa miejskie

1249 r. (data umowna), nadane przez: nieznany - dokument lokacyjny nie zachował się (prawo magdeburskie)

Dokładna data lokacji Namysłowa nie jest znana - nie zachował się żaden dokument nadający miastu prawa miejskie ani wskazujący, który władca je wystawił. Ramy wyznaczają dwa zapisy: dokument z 14 marca 1249 r., wymieniający Namslaw jeszcze jako osadę, i dokument z 23 lipca 1278 r., w którym pojawia się już civitatis Namslaw, czyli miasto Namysłów, przy okazji zrzeczenia się dziedzicznego urzędu wójta przez Tammona Quasa. Historycy datują lokację na prawie magdeburskim na okres między 1249 a 1278 r., najpewniej na lata sześćdziesiąte XIII w. Miasto liczy jubileusze od 1249 r. według chronologii przyjętej w 1999 r. na 750-lecie - ale siedemsetlecie obchodzono w 1978 r., co dobrze pokazuje, jak niepewna jest ta data. Zastrzeżenie: rok 1249 jest datą umowną, przyjętą przez miasto, a nie potwierdzoną datą nadania praw.

Etymologia nazwy

Namysłów - od imienia Namysł — Nazwa pochodzi od słowiańskiego imienia osobowego Namysł. Jak wskazuje Stanisław Rospond, Namysłów to stara forma przymiotnika dzierżawczego z przyrostkiem -ów, czyli „osada Namysła”; pierwotnie nazwa brzmiała zapewne Namysław, na wzór imion typu Bolesław czy Jarosław. Niemiecka forma Namslau to zniekształcenie polskiej nazwy, a nie odrębne określenie.

Trzy legendy i kos — Wokół nazwy narosły trzy ludowe wyjaśnienia. Pierwsze: mieszkańcy uciekający przed smokiem spod Smogorzowa mieli się tu naradzać, czyli „namyślać”. Drugie: założyciel osady miał orzec „na moje słowo”. Trzecie krążyło wśród niemieckich mieszkańców i wywodziło nazwę od słowa Amsel, czyli kos - to typowa ludowa reinterpretacja zniemczonej formy Namslau, pozbawiona podstaw językowych.

Herb

W polu złotym (żółtym) czarny orzeł dolnośląski z głową zwróconą w lewo, ścięty w poziomie - bez ogona i szponów - z białą przepaską sierpową przez pierś i skrzydła. Pod orłem czerwona gwiazda sześcioramienna. Orzeł bez przepaski to godło Piastów dolnośląskich, a półksiężycowa przepaska z krzyżykiem pośrodku jest znakiem linii wrocławskiej - Namysłów należał do księstwa wrocławskiego. Ścięcie orła w poziomie to rozwiązanie typowe dla śląskich herbów miejskich, w których godło książęce mieściło się w górnej części tarczy. Znaczenie czerwonej gwiazdy nie jest rozstrzygnięte.

Flaga

Prostokątny płat o proporcjach 1:2, podzielony pionowo na cztery części ułożone od drzewca: czerwony trapez, pas czarny, pas żółty o podwójnej szerokości pasa czarnego i biała połowa płata. Linie podziału są ukośne, przez co pasy mają kształt trapezów. Gmina używa także flagi pionowej, z herbem umieszczonym pośrodku białej, górnej części płata. Barwy odpowiadają tynkturom herbu: czerń orła, złoto pola, biel przepaski i czerwień gwiazdy.

Oś czasu

• 1348–1945

Ciekawostka

Pokój namysłowski z 1348 r. był jednym z najdotkliwszych traktatów w dziejach Polski: Kazimierz Wielki zrzekł się w nim praw do całego Śląska. Zawarto go na zamku, który dziś należy do Grupy Żywiec - w jego murach przez ponad siedemset lat działał browar, jeden z najdłużej pracujących w Polsce. Z początkiem 2026 r. właściciel zakończył w Namysłowie warzenie piwa.