Olsztyn

Olsztyn — miasto na prawach powiatu, województwo warmińsko-mazurskie.

Pierwsza wzmianka

1334 r. — źródło: Kronika Wiganda z Marburga (opis wydarzeń z 1356 r.)

W 1334 r. krzyżacki wójt warmiński Henryk von Luter założył w zakolu rzeki Łyny drewniano-ziemną strażnicę, nazwaną Allenstein — dla obrony osadników przed najazdami litewskimi. Sam akt założenia nie doczekał się żadnego zachowanego, cytowalnego opisu z epoki. Najstarszy przetrwały fragment kronikarski wprost wymieniający osadę (jako „terra Allensteyn”) opisuje dopiero najazd litewski dwadzieścia dwa lata później, w 1356 r.

Potężne wojsko.

Prawa miejskie

31 października 1353, nadane przez: kapituła warmińska (prawo chełmińskie)

Zasadźca Jan z Łajs otrzymał od kapituły warmińskiej przywilej lokacyjny dla miasta o nazwie Allenstein. W zamian objął dziedziczny urząd sołtysa oraz pobliską wieś jako źródło utrzymania.

Etymologia nazwy

Pruskie „Alna” + niemieckie „stein” — Nazwa Allenstein łączy staropruską nazwę Łyny — Alna („łania”) — z niemieckim „stein” (kamień/zamek): dosłownie „zamek nad Łyną”.

Polonizacja nazwy — Polska forma przechodziła przez Holstin (u Jana Długosza, 1448 r.) i Olstyn (w dokumentach kapituły z czasów Kopernika, 1522 r.), zanim ustaliła się jako Olsztyn.

Herb

W błękitnym polu święty Jakub Starszy w długiej białej szacie, ze złotą laską pielgrzymią i złotą muszlą — patron najstarszej parafii miasta.

Flaga

Błękitny płat ze złotą muszlą św. Jakuba przy drzewcu i białym pasem u dołu, symbolizującym rzekę Łynę i okoliczne jeziora.

Oś czasu

• 1334–1466

Ciekawostka

W latach 1516–1521 zamek kapituły warmińskiej administrował Mikołaj Kopernik — to właśnie w Olsztynie prowadził obserwacje astronomiczne, a w 1521 r. osobiście dowodził skuteczną obroną miasta przed wojskami krzyżackimi.