Ostrów Wielkopolski

Ostrów Wielkopolski — miasto powiatowe (siedziba powiatu ostrowskiego), województwo wielkopolskie.

Pierwsza wzmianka

1404 r. — źródło: XVII-wieczny dokument wzmiankujący istnienie Ostrowa jako niewielkiego, prywatnego ośrodka miejskiego

Najstarsza znana wzmianka o Ostrowie nie pochodzi z dokumentu współczesnego, lecz z zapisu spisanego dopiero w XVII w., który wspomina o istnieniu miasta już w 1404 r. Sam oryginalny akt lokacyjny się nie zachował — nie wiadomo, kto i na jakim prawie lokował osadę. Nazwa Ostrów pochodzi od staropolskiego słowa oznaczającego wyspę lub kępę — miejsce położone wśród łęgów i bagien. Przez kolejne trzy stulecia miasteczko miało charakter typowo rolniczy i ustępowało znaczeniem sąsiednim ośrodkom: Odolanowowi, Sulmierzycom i Raszkowowi.

Prawa miejskie

1714 r., nadane przez: Jan Jerzy Przebendowski, za zgodą króla Augusta II Mocnego (prawo magdeburskie)

Losy praw miejskich Ostrowa są nietypowe: miasto istniało już w 1404 r. (oryginalny akt lokacyjny się nie zachował, więc nie wiadomo, kto i na jakim prawie lokował wówczas osadę), lecz w wyniku pożarów, epidemii i zniszczeń wojennych (w tym III wojny północnej) podupadło do tego stopnia, że w 1711 r. mieszczanie sami, na kolanach, zrzekli się praw miejskich, by uniknąć podatków — Ostrów formalnie stał się wsią. Nowy właściciel miasta, podskarbi wielki koronny Jan Jerzy Przebendowski, wyjednał u króla Augusta II Mocnego ponowną lokację w 1714 r., tym razem na prawie magdeburskim, wraz z licznymi przywilejami gospodarczymi. To właśnie ta druga lokacja dała początek trwałemu rozwojowi miasta.

Etymologia nazwy

Ostrów — od wyspy wśród bagien — Nazwa pochodzi od staropolskiego słowa „ostrów”, oznaczającego wyspę lub kępę — suchy skrawek terenu pośród łęgów, bagien i rozlewisk, w jakich pierwotnie leżała osada. Człon „Wielkopolski” dodano urzędowo dopiero w 1920 r., by odróżnić miasto od innych miejscowości o tej samej nazwie (funkcjonowała też nazwa potoczna Ostrów Poznański).

Herb

W polu czerwonym niebieskie jabłko królewskie opasane złotą wstęgą zwieńczoną krzyżem, na tle dwóch skrzyżowanych złotych kluczy. Według miejscowej tradycji klucze symbolizują spokój i bezpieczeństwo, a jabłko — dostatek. Herb nie został nadany miastu odgórnie przez króla, lecz przyjęty przez mieszczan z własnego wyboru po ponownej lokacji z 1714 r. — rysunek oparto na najstarszej zachowanej pieczęci miejskiej z 1715 r. Do 1919 r. tarcza była srebrna; tego roku zmieniono jej barwę na czerwoną, co do dziś budzi spory heraldyków (twórca klasycznego katalogu herbów miast polskich, Marian Gumowski, uważał, że powinna pozostać srebrna). Obecny wzór ujednoliciła uchwała Rady Miejskiej z 23 lutego 1989 r.

Flaga

Prostokątny płat na czerwonym tle, z centralnie umieszczonym żółtym kołem i dwoma symetrycznymi żółtymi pasami — motyw nawiązujący do jabłka królewskiego z herbu miasta. Wzór zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej z 21 maja 1994 r.; autorem jest Kazimierz Ratajczak.

Oś czasu

• 1918–1918 — republika

Ciekawostka

Losy praw miejskich Ostrowa są jednym z nielicznych w Polsce przypadków dobrowolnego zrzeczenia się statusu miasta: w 1711 r., po zarazie i zniszczeniach wojennych, zubożali mieszczanie sami, na kolanach, poprosili o zwolnienie z praw miejskich, by uciec od podatków — Ostrów formalnie stał się wsią na kilka lat, zanim nowy właściciel odzyskał dla niego status miejski w 1714 r.