Piotrków Trybunalski

Piotrków Trybunalski — miasto na prawach powiatu, województwo łódzkie.

Pierwsza wzmianka

1217 r. — źródło: przywilej Leszka Białego dla opactwa cystersów w Sulejowie

Pierwsza pisemna wzmianka o Piotrkowie pochodzi z 1217 r. — pojawia się w przywileju księcia krakowskiego Leszka Białego potwierdzającym wyrok sądu książęcego, korzystny dla pobliskiego opactwa cystersów w Sulejowie. Osadnictwo na tym terenie sięga VIII w. — pierwsze słowiańskie osady wykorzystywały naturalne walory miejsca: cypel między rzekami Strawa i Strawka, przy ważnym szlaku handlowym. W XI w. mógł tu istnieć ośrodek dóbr książęcych z osadą targową.

[wzmianka o Piotrkowie w dokumencie dla cystersów sulejowskich]

Prawa miejskie

ok. 1290–1313 r. (odnowienie: 1404 r.), nadane przez: książę sieradzki Władysław Łokietek (prawo magdeburskie)

Dokładna data lokacji Piotrkowa nie jest znana — pierwotne dokumenty lokacyjne spłonęły w pożarze ok. 1400 r. Badacze wskazują na ok. 1290–1291 r., gdy Władysław Łokietek zwołał do Piotrkowa zjazd szlachty — prawdopodobnie przy tej okazji nadał miastu prawa miejskie. W 1313 r. Łokietek określił Piotrków jako „civitas" (miasto). W 1404 r. Władysław Jagiełło odnowił prawa miejskie po pożarze, potwierdzając wcześniejsze dokumenty lokacyjne. Piotrków szybko stał się ważnym miejscem zjazdów szlachty dzięki centralnemu położeniu w królestwie.

Etymologia nazwy

Od imienia Piotr — Nazwa Piotrków pochodzi od polskiej wersji imienia Piotr (zdrobniale Piotrek) — prawdopodobnie od założyciela lub właściciela pierwotnej osady. Legenda wskazuje na Piotra Dunina zwanego Włostowicem — potężnego możnowładcę z I poł. XII w., który pokutując za czyn nierycerski miał wybudować w Polsce 77 kościołów, w tym najstarszy piotrkowski kościół pw. św. Jakuba. Choć legenda nie jest potwierdzona, imię Piotr zostało na zawsze wpisane w nazwę miasta.

Trybunalski — od Trybunału Koronnego — Drugi człon nazwy „Trybunalski" dodano w czasach nowożytnych dla upamiętnienia Trybunału Koronnego — najwyższego sądu apelacyjnego Rzeczypospolitej, który obradował w Piotrkowie przez 214 lat (1578–1792). Piotrków był miejscem kadencji trybunalskiej dla szlachty Wielkopolski, Kujaw, Mazowsza i Prus Królewskich. Dziś pełna oficjalna nazwa jest rzadko używana — mieszkańcy mówią po prostu „Piotrków".

Herb

W czerwonym polu tarczy biały (srebrny) orzeł bez korony z złotym dziobem, szponami i przepaską — nawiązanie do godła królewskiego Polski. Orzeł celowo pozbawiony jest korony, co oznacza że miasto było własnością królewską (nie królem). Herb przyjęto w XIV w. i nawiązuje do roli Piotrkowa jako siedziby sejmów i kolebki polskiego parlamentaryzmu. Obecna wersja zatwierdzona uchwałą Rady Miasta z 28 listopada 2007 r.

Flaga

Flaga Piotrkowa Trybunalskiego — czerwone tło z białym niekoronowanym orłem, nawiązującym do herbu miasta. Barwy wywiedzione z herbu: czerwień pola tarczy, biel orła.

Ciekawostka

W 1493 r. na zjeździe zwołanym przez Jana Olbrachta w Piotrkowie nastąpiło ostateczne ukształtowanie sejmu polskiego z podziałem na Izbę Senacką i Poselską — po raz pierwszy posłowie obradowali jako osobna izba. Dlatego Piotrków uważany jest za kolebkę polskiego parlamentaryzmu i polskiej demokracji szlacheckiej. Paradoks historii: miasto które przez 38 razy gościło sejm i przez 214 lat Trybunał Koronny, po rozbiorach stało się małym miastem powiatowym i dziś liczy zaledwie 71 tys. mieszkańców — mniej niż w czasach swojej świetności.