Pruszcz Gdański

Pruszcz Gdański — miasto powiatowe (siedziba powiatu gdańskiego), województwo pomorskie.

Pierwsza wzmianka

1307 r. — źródło: najstarszy zapis nazwy „Prust"

Nazwa osady pojawia się po raz pierwszy w 1307 r. jako Prust. Ślady osadnictwa sięgają jednak znacznie dalej w przeszłość — od II w. p.n.e. do V w. n.e. istniała tu jedna z największych osad Pomorza, kluczowy punkt na szlaku bursztynowym i port przy dawnym, przesuniętym od tamtej pory, ujściu Wisły. Osada mogła być starsza niż sam Gdańsk. Nazwa łacińska „Praust" ustaliła się w okresie krzyżackim i pruskim; nazwę Pruszcz Gdański przyjęto dopiero po 1945 r.

Prawa miejskie

1945 r., nadane przez: brak zachowanego dokumentu — miasto od początku polskiej administracji powojennej (rozporządzenie administracyjne (PRL))

Historia praw miejskich Pruszcza Gdańskiego jest wyjątkowo poplątana. W 1367 r. komtur krzyżacki odnowił lokację wsi na prawie chełmińskim — ale to wciąż była wieś, nie miasto. W czasie wojny, 1 kwietnia 1942 r., hitlerowskie władze włączyły Pruszcz do „Wielkiego Gdańska" jako jego dzielnicę — epizod administracyjny nieuznawany przez powojenną Polskę. Po wyzwoleniu 23 marca 1945 r. Pruszcz stał się samodzielnym miastem — figurował jako miasto od początku funkcjonowania polskiej administracji w nowym województwie gdańskim, ale do dziś nie odnaleziono dokumentu formalnie nadającego mu prawa miejskie w 1945 r. W 1951 r. do nazwy dodano przymiotnik „Gdański".

Etymologia nazwy

Pruszcz — od osobowego „Prusek" — Nazwę wywodzi się najczęściej od formy osobowej „Prusek" — określenia osoby związanej z Prusami (plemieniem bałtyjskim, nie krajem). Niemiecka nazwa Praust jest zniemczoną wersją tej samej nazwy. Przydomek „Gdański" dodano po 1945 r., dla odróżnienia od innych miejscowości o tej samej nazwie — w tym miasta Pruszcz w województwie kujawsko-pomorskim.

Herb

W polu czerwonym o późnogotyckim kształcie tarczy złoty lew wspięty, zwrócony w prawo, trzymający srebrną literę „P". Litera odnosi się do nazwy miasta, a lew nawiązuje do trzymaczy z wielkiego herbu Gdańska, podkreślając wielowiekowe związki obu miast. Obecny wizerunek, z uproszczonym lwem i srebrną (wcześniej złotą) literą, przyjęła Rada Miasta uchwałą nr XXV/221/2026 z 4 marca 2026 r. — jako korektę wcześniejszego herbu z 2012 r., który nie spełniał zasad heraldyki i nie miał pozytywnej opinii Komisji Heraldycznej.

Flaga

Nowy baner i flaga miasta, uchwalone razem z herbem 4 marca 2026 r., wykorzystują te same barwy — czerwień i złoto — z motywem lwa i litery „P". W chwili opracowania atlasu szczegółowy wzór graficzny flagi nie był jeszcze publicznie dostępny.

Ciekawostka

Za sprawą korekty herbu z 4 marca 2026 r. Pruszcz Gdański stał się jednym z ostatnich polskich miast, które dostosowały swoje symbole do ustawy o odznakach i mundurach z 1978 r. Poprzedni wizerunek lwa, używany od lat, nie miał pozytywnej opinii Komisji Heraldycznej — tarcza miała błędny kształt, a rysunek lwa i kolorystyka odbiegały od zasad heraldyki. Zmiana wywołała spore emocje: część mieszkańców żałuje starego, dobrze znanego znaku.