Skarżysko-Kamienna

Skarżysko-Kamienna — miasto powiatowe (siedziba powiatu skarżyskiego), województwo świętokrzyskie.

Pierwsza wzmianka

ok. 1260 r. — źródło: zrekonstruowany dokument fundacyjny opactwa cystersów w Wąchocku (zapis „Scurzysko")

Sprawa jest niepewna, warto to powiedzieć wprost: teren dzisiejszego miasta znalazł się w 1179 r. w pierwotnym uposażeniu sprowadzonych do Wąchocka cystersów, nadanym przez biskupa krakowskiego Gedkę. Oryginalny dokument fundacyjny spłonął jednak podczas najazdu tatarskiego w 1260 r. — zachował się w formie zrekonstruowanej, opisującej nadania do tego roku, i to w niej po raz pierwszy pada nazwa „Skarżysko" (zapisana jako Scurzysko). Kilkanaście lat później nazwę notowano już jako Karzycsko. Nazwa „Kamienna" — od rzeki, nad którą leży osada — pojawia się w źródłach później, potwierdzona w dokumencie z 1470 r.

Prawa miejskie

1 stycznia 1923 r., nadane przez: Rada Ministrów II Rzeczypospolitej (premier gen. Władysław Sikorski) (rozporządzenie administracyjne (II RP))

Miasto — podobnie jak Stalowa Wola czy Pruszków — nie wyrosło z klasycznej lokacji, lecz z rozwoju przemysłowej osady. Impulsem był rozwój kolei (linia Iwangorodzko-Dąbrowska, 1885) oraz budowa od 1922 r. Państwowej Fabryki Amunicji. Rozporządzenie Rady Ministrów o nadaniu praw miejskich osadzie Kamienna podpisano 28 grudnia 1922 r., z mocą od 1 stycznia 1923 r. Pierwsze wybory do rady miasta odbyły się 6 maja 1923 r. Nazwę miasta zmieniono na Skarżysko-Kamienna 17 kwietnia 1928 r., łącząc ją z sąsiadującą, starszą osadą Skarżysko.

Etymologia nazwy

Skarżysko — od imienia „Kars" — Nazwa ewoluowała w dokumentach przez wieki: Scurzysko, Karzycsko, Karsicsko, Skarzyszów, Skarżysko. Badacze wywodzą ją od starosłowiańskiego imienia osobowego Kars (Cars) — bez oczywistego związku znaczeniowego ze słowem „skarga", mimo pozornego podobieństwa.

Kamienna — od rzeki — Nazwa pochodzi wprost od rzeki Kamiennej, nad którą leży miasto, i od kamienistego podłoża terenu — potwierdzona w dokumencie z 1470 r. Do 1928 r. to właśnie ta nazwa, nie „Skarżysko", była oficjalną nazwą miasta.

Herb

Na czerwonej tarczy pionowo ustawiona niebieska łyżka odlewnicza (nabierakiem ku górze); z jej heraldycznie lewej strony niebieskie półkole zębate, z prawej złote stylizowane skrzydełko kolejarskie; u dołu złote majuskuły „SK". Herb ustanowiono uchwałą nr XIX/62/68 Miejskiej Rady Narodowej i Miejskiego Komitetu FJN z 20 lipca 1968 r., w 45. rocznicę nadania praw miejskich, w wyniku konkursu plastycznego i plebiscytu. Trzy godła symbolizują trzy grupy zawodowe, które zbudowały miasto: odlewników (łyżka), metalowców (koło zębate) i kolejarzy (skrzydełko). Kwestia herbu sprzed 1968 r. pozostaje niejasna — przedwojenny projekt zaginął podczas okupacji.

Flaga

Flaga w barwach herbu powiatu skarżyskiego (Odrowąż + krzyż patriarchalny łysogórski) — miasto nie ma potwierdzonej odrębnej flagi, więc w atlasie przyjęto ten wzór.

Ciekawostka

Podczas II wojny światowej w zakładach Hugo Schneider AG (HASAG), przejętych z Państwowej Fabryki Amunicji, Niemcy zorganizowali od sierpnia 1942 r. obóz pracy przymusowej dla ludności żydowskiej — jeden z 25 takich obozów w dystrykcie radomskim Generalnego Gubernatorstwa. W szczytowym momencie przetrzymywano tam ok. 9 tys. więźniów. Szacunki łącznej liczby ofiar całego kompleksu obozowego w Skarżysku-Kamiennej — łącznie z egzekucjami jeńców i Polaków — różnią się w źródłach: od ok. 18–20 tys. do, według części historyków, nawet 35 tys. Po wojnie, w 1948 r., w Lipsku odbył się proces dwudziestu jeden oskarżonych o zbrodnie popełnione w obozie.