Tarnowskie Góry

Tarnowskie Góry — miasto powiatowe (siedziba powiatu tarnogórskiego), województwo śląskie.

Pierwsza wzmianka

1526 r. — źródło: akt wolności górniczej („Bergfreiheit") z 30 kwietnia 1526 r.

Osada górnicza „Gory Tarnowskie" pojawia się w źródłach dopiero w 1. połowie XVI w. — wraz z gorączką srebra, która wybuchła tu po ok. 1490 r. Najstarszym pewnym dokumentem odnoszącym się do niej jest akt wolności górniczej wydany 30 kwietnia 1526 r. przez księcia opolskiego Jana II Dobrego i margrabiego Jerzego Hohenzollerna-Ansbacha. Znacznie starszą metrykę mają wsie, które dziś są dzielnicami miasta: Repty wzmiankowano w bulli papieża Innocentego III z 1201 r., a rycerz Adam de Tarnowice — właściciel wsi Tarnowice, od której pochodzi nazwa miasta — występuje w dokumentach między 1310 a 1351 r.

Prawa miejskie

30 kwietnia 1526 r., nadane przez: książę opolski Jan II Dobry i margrabia Jerzy Hohenzollern-Ansbach (prawo górnicze)

Tarnowskie Góry nie powstały jako klasyczna lokacja na prawie niemieckim, lecz jako miasto górnicze. Prawa miejskie młoda osada gwarków otrzymała wraz z przywilejem wolności górniczej z 30 kwietnia 1526 r. Ustrój miasta dopełnił ogłoszony w 1528 r. „Ordunek Gorny" — spisany po polsku, czesku i niemiecku zbiór 72 artykułów regulujących pracę kopalń, który ustanawiał też władzę górniczą i miejską. Od 1562 r. mieszczanie wybierali burmistrza i radnych spośród zamożniejszych gwarków.

Etymologia nazwy

Tarnowskie Góry — „gory", czyli kopalnie — Drugi człon nazwy to staropolskie „gory" — tak nazywano kopalnie i szyby wydobywcze wraz z usypywanymi przy nich hałdami. Pierwszy człon pochodzi od sąsiedniej wsi Tarnowice (dziś dzielnica Stare Tarnowice), której nazwę wywodzi się od tarniny. Osadę górniczą powstałą na polach Tarnowic zaczęto więc nazywać „Gorami Tarnowskimi".

Tarnowitz — nazwa niemiecka — Niemiecka nazwa miasta, Tarnowitz, jest zgermanizowaną formą nazwy wsi Tarnowice. W śląskiej gwarze funkcjonuje forma Tarnowske Gōry.

Herb

Tarcza dwudzielna w słup. W polu prawym (heraldycznie) pół czarnego orła ze złotymi dziobem i szponami w polu srebrnym. Pole lewe dzielone w pas: u góry złote skrzydło orle w polu czarnym, u dołu skrzyżowane górnicze młot i kilof (pyrlik i żelazko) o złotych trzonkach i stalowych głowicach w polu srebrnym. Ponad tarczą hełm turniejowy z czarno-srebrnymi labrami, a w klejnocie złote skrzydło orle z narzędziami górniczymi. Połowa czarnego orła pochodzi z herbu Hohenzollernów, złote skrzydło — z herbu Piastów opolskich, narzędzia symbolizują górnictwo kruszcowe.

Flaga

Flaga Tarnowskich Gór wykorzystuje barwy wywiedzione z herbu: srebrną (białą), czarną i złotą (żółtą). Rysunek przedstawia płat dzielony na trzy poziome pasy w tych barwach.

Oś czasu

• 1526–1922

Ciekawostka

Tarnogórskie podziemia to jeden z najcenniejszych zabytków techniki w Polsce: 9 lipca 2017 r. „Kopalnie rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach" wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO — jako 15. polskie miejsce na liście i jedyny obiekt przemysłowy wśród 34 kandydatur tamtego roku. Wpis obejmuje 28 obiektów, m.in. Zabytkową Kopalnię Srebra i Sztolnię Czarnego Pstrąga.