Tuchola

Tuchola — miasto powiatowe (siedziba powiatu tucholskiego), województwo kujawsko-pomorskie.

Pierwsza wzmianka

9 października 1287 r. — źródło: konsekracja kościoła w Tucholi przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Jakuba Świnkę

Osadę Tuchola założyli na początku XIII w. książęta pomorscy (wskazuje się na Sambora I lub Mściwoja II) jako gród przejmujący strategiczną rolę pobliskiego kasztelańskiego Raciąża. Najstarsza pisemna wzmianka pochodzi z 9 października 1287 r., gdy książę gdański zaprosił arcybiskupa gnieźnieńskiego Jakuba Świnkę do konsekracji miejscowego kościoła („ad consecrandam ecclesiam in Thuchol”). W 1330 r. Tucholę zajął komtur krzyżacki, budując tu murowany zamek — siedzibę komturii.

Prawa miejskie

22 lipca 1346 r., nadane przez: wielki mistrz zakonu krzyżackiego Henryk Dusemer (prawo chełmińskie)

Przywilej lokacyjny wystawiono w Malborku 22 lipca 1346 r. — wielki mistrz Henryk Dusemer nadał Tucholi prawo chełmińskie. Część historyków dopuszcza, że wcześniej, jeszcze na przełomie XIII i XIV w., osada mogła otrzymać pierwszą lokację na prawie polskim, lecz żaden dokument tego nie potwierdza. Miasto składało się z dwóch części — miejskiej i zamkowej — otoczonych wspólnymi murami obronnymi; do murowanych budowli należały gotycka fara pw. św. Bartłomieja i ratusz.

Etymologia nazwy

Tuchola — od bagiennych oparów — Nazwa najprawdopodobniej pochodzi od prasłowiańskiego rdzenia „tęch” — związanego ze stęchłym, bagiennym zapachem, jaki wydawały niegdyś otaczające osadę podmokłe tereny.

Herb

Na błękitnej tarczy górna część postaci świętej Małgorzaty w srebrnej szacie, ze złotą koroną na głowie i srebrnym nimbem wokół niej. W lewej ręce święta trzyma złoty kij pielgrzymi zakończony krzyżem greckim, w uniesionej prawej — srebrnego gołębia zwróconego w lewo. Wizerunek patronki miasta widnieje na tucholskich pieczęciach miejskich od najdawniejszych czasów; w okresie pruskim funkcjonował wariant przedstawiający świętą stojącą na smoku. Herb w obecnym kształcie, wraz z flagą, pieczęciami i łańcuchami, ustanowiono uchwałą Rady Miejskiej nr XLI/347/14 z 25 kwietnia 2014 r. (poprzedni wzór obowiązywał od 1990 r.).

Flaga

Poziomy płat o proporcji boków 5:8, na srebrnym (białym) tle błękitny krzyż prosty o grubości 1/3 wysokości flagi. Na środku umieszczone jest godło miasta (bez tarczy) — górna część postaci św. Małgorzaty — o wysokości równej połowie wysokości flagi.

Oś czasu

• 1227–1294
• 1330–1466

Ciekawostka

Według miejscowej legendy podczas oblężenia Tucholi patronka miasta, św. Małgorzata, ukazała się obrońcom i nakazała rzucać we wrogów chlebem. Najeźdźcy, przekonani o sile mieszkańców i ogromnych zapasach żywności broniącej się ludności, odstąpili od oblężenia — motyw niemal identyczny z legendami znanymi z innych polskich miast (np. Chełmna), tłumaczącymi w ten sam sposób odparcie najeźdźcy.