Tychy

Tychy — miasto na prawach powiatu, województwo śląskie.

Pierwsza wzmianka

1467 r. — źródło: protokolarz pszczyński (księga urzędowa państwa pszczyńskiego)

Tychy pojawiają się w źródłach w 1467 r., w protokolarzu pszczyńskim, gdzie zapisano „in Tichi”. Była to wtedy mała osada rolnicza w Puszczy Pszczyńskiej, związana z gospodarką leśną. Przez kolejne stulecia Tychy pozostawały wsią w pszczyńskim państwie stanowym, własnością kolejnych panów feudalnych - Promnitzów, a potem Hochbergów. Późniejsze zapisy nazwy to m.in. Tyssech (1527), Tichau (1575) i Teichau (XVII w.).

in Tichi

Prawa miejskie

1 stycznia 1934 r., nadane przez: Śląska Rada Wojewódzka (rozporządzenie administracyjne (II RP))

Tychy mają dwie daty miejskie. Śląska Rada Wojewódzka przyznała im 20 listopada 1933 r. prawa gminy miejskiej, które weszły w życie 1 stycznia 1934 r. - w międzywojniu liczba mieszkańców wzrosła do około 11 tysięcy. Drugą datą jest 1951 r.: po decyzji Prezydium Rządu z 4 października 1950 r. o budowie Nowych Tychów miasto ponownie otrzymało status miasta i zaczęło rosnąć jako zaplecze mieszkaniowe Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Źródła anglojęzyczne podają jako datę praw miejskich tylko 1951 r.

Etymologia nazwy

Od imienia Tych — Według serwisu miasta najbardziej prawdopodobne jest pochodzenie od imienia lub przezwiska osadnika Tych: nazwa Tychy oznaczała pierwotnie ród Tychów, tak jak mówiono „idę do Jabłeków”. Wariantem tej hipotezy jest wersja ks. dr. Szramka, że Tych to skrót imienia Tymoteusz - autor tekstu na stronie miasta uważa ją za mało prawdopodobną.

Od pnia tich - cichy — Językoznawcy Miklosich i Brückner wskazywali na słowiański pień tich-, oznaczający cichy, spokojny, błogi - ten sam, od którego pochodzą słowa cichy i pociecha. Tę wersję podaje też anglojęzyczna Wikipedia. Najstarszy zapis z 1467 r. brzmi „in Tichi”.

Legenda o zdyszanych pielgrzymach — Według ludowej legendy osada nazywała się najpierw Wilkowyje - od wilków w okolicznych lasach - potem Dychy, od zdyszanych pielgrzymów uciekających przed zwierzętami, a w końcu Tychy. Pojawia się też wywód od niemieckiego Teich, czyli staw, nawiązujący do formy Teichau, ale dostępne źródła nie traktują go jako ustalonego.

Herb

Herb Miasta Tychy stanowi róg myśliwski w kolorze złotym z rzemieniem koloru złotego skręconym ku górze, z okuciami w kolorze czarnym; pole błękitne, tarcza typu hiszpańskiego. Opis według statutu miasta przyjętego uchwałą Rady Miasta Tychy z 28 września 2000 r. Róg nawiązuje do polowań książąt pszczyńskich w lasach wokół Tychów. Najstarsza pieczęć z tym godłem, z 2 czerwca 1723 r., ma napis SIGILLUM TYCHENSE i przedstawia róg na długim, ozdobnie zwiniętym rzemieniu z trzema chwaścikami. W okresie PRL miasto używało innego godła; do rogu wrócono pod koniec lat 80. lub na początku 90. - źródła podają 1989 albo 1991 r. - a obecne barwy, złoty róg w błękitnym polu, ustalono uchwałą z 20 lutego 1998 r.

Flaga

Płat podzielony na dwa równe pasy poziome: błękitny u góry i żółty u dołu, z herbem miasta pośrodku. Zastrzeżenie: opis sporządzony na podstawie wzoru graficznego flagi; serwis portaltychy.pl podaje odwrotną kolejność pasów (złoty u góry), a wzór ma proporcje około 1:2 - w Atlasie przyjęto 5:8 i układ ze wzoru. Dosłownego brzmienia uchwały nie udało się dotrzeć.

Oś czasu

• 1327–1922

Ciekawostka

Słynne piwo Tyskie ma korzenie w Browarze Książęcym, którego pierwszy ślad w źródłach pochodzi z 1629 r. - to pierwszy przejaw poważnej działalności gospodarczej w Tychach. W 1898 r. powstał tu jeszcze drugi, Browar Obywatelski.