Wągrowiec

Wągrowiec — miasto powiatowe (siedziba powiatu wągrowieckiego), województwo wielkopolskie.

Pierwsza wzmianka

22 grudnia 1381 r. — źródło: akt opata łekneńskiego Ewerharda o uposażeniu parafii św. Jakuba Apostoła

Nazwa Wągrowiec pojawia się po raz pierwszy 22 grudnia 1381 r. — w dokumencie, w którym opat łekneński Ewerhard zobowiązał się, że on i jego następcy zapewnią utrzymanie proboszczowi i wikariuszom nowo utworzonej parafii pw. św. Jakuba Apostoła, przeznaczając na to część dochodów opactwa. Co istotne, mieszkańcy osady są w tym dokumencie określeni już jako mieszczanie (cives) — miasto istniało więc w chwili pierwszego zapisu swojej nazwy.

Prawa miejskie

przed 1381 r., nadane przez: opaci cystersów z Łekna (prawo magdeburskie)

Wągrowiec był miastem prywatnym, założonym przez cystersów z opactwa w Łeknie na gruntach wsi Prostynia, kupionej w 1319 r. przez opata Gotszalka od Sędziwoja z rodu Zarembów. Akt lokacyjny się nie zachował — datę praw miejskich przyjmuje się umownie na 1381 r., czyli rok pierwszej wzmianki, w której mieszkańcy występują już jako mieszczanie. W 1393 r. król Władysław Jagiełło zatwierdził miastu prawo do cotygodniowych targów i dorocznego dwudniowego jarmarku w dniu św. Jakuba. W 1451 r. opat Gotfryd wykupił wójtostwo od wójta Michała, przez co Wągrowiec stał się w całości własnością zakonu.

Etymologia nazwy

Wągrowiec — od „wągra", czyli zakola między wodami — Najczęściej przyjmuje się, że nazwa wywodzi się od staropolskiego „wągr" — zakola, zakrętu lub cypla między wodami. Najstarsza część miasta leży bowiem na naturalnej wyspie, w widłach Wełny i Nielby. Inne objaśnienia wiążą nazwę z określeniem rodzaju podmokłego gruntu.

Eichenbrück — nazwa okupacyjna — Po zajęciu miasta w 1939 r. Niemcy nazwali je najpierw Wongrowitz, a następnie — zrywając z wielowiekową tradycją — Eichenbrück, czyli „Dębowy Most". Zmianie towarzyszył całkowicie nowy herb z mostem i liściem dębu. Obie nazwy przestały obowiązywać w 1945 r.

Herb

Tarcza czwórdzielna w krzyż. W polu pierwszym (heraldycznie prawym górnym) żółtym ramię zbrojne w srebrny miecz; w polu drugim błękitnym półpostać mnicha cystersa w szacie biało-czarnej; w polu trzecim (heraldycznie prawym dolnym) białym stylizowana czerwona litera „W"; w polu czwartym czerwonym srebrny topór. Litera „W" nawiązuje do nazwy miasta, mnich — do cystersów, właścicieli Wągrowca, topór — do herbu rodu Pałuków, fundatorów opactwa łekneńsko-wągrowieckiego, a zbrojne ramię prawdopodobnie do władzy sądowniczej opata. Tarcza czwórdzielna pojawiła się na przełomie XVIII i XIX w.; wcześniej, od XVI w., pieczęcie miejskie przedstawiały samą półpostać modlącego się zakonnika.

Flaga

Flaga Wągrowca to prostokątny płat dzielony poziomo na dwa pasy: górny biały i dolny fioletowy. W górnym pasie, przy drzewcu, umieszczony jest herb miasta.

Ciekawostka

Pod Wągrowcem znajduje się jedno z nielicznych w Europie skrzyżowań rzek: Nielba przecina Wełnę niemal pod kątem prostym, a ich wody — z powodu różnej prędkości i temperatury — mieszają się tylko w niewielkim stopniu. Zjawisko od lat przyciąga turystów i bywa nazywane cudem hydrologicznym.