mapa poglądowa · kontury miast są przybliżone i lekko powiększone dla czytelności · dla miast na prawach powiatu kontur = granica miasta = granica powiatu
kliknij kontur, aby otworzyć metrykę miasta · scrolluj / przeciągaj, aby przybliżyć małe miasta
Porównaj osie czasu miast
Warszawa — miasto na prawach powiatu, województwo mazowieckie.
23 kwietnia 1313 r. — źródło: tytulatura książęca Siemowita II
To najstarsza zachowana wzmianka o samej nazwie „Warszawa” — pojawia się w dokumencie dzielącym Mazowsze po śmierci księcia Bolesława II. Miasto istniało już wcześniej: dokument jego lokacji po prostu się nie zachował.
ok. 1300, nadane przez: książę mazowiecki Bolesław II (prawo chełmińskie)
Historycy szacują lokację na lata 1281–1300, na podstawie pośrednich przesłanek — sam dokument zaginął. Dlatego prawdopodobna data założenia miasta wypada wcześniej niż pierwsza zachowana o nim wzmianka pisemna (1313 r.).
Rycerz Warsz — Najbardziej prawdopodobna teoria wywodzi nazwę od Warsza z rodu Rawiczów, właściciela okolicznych ziem — „Warszewa” znaczyło po prostu „ziemia Warsza”.
Legenda o Warsie i Sawie — Ludowa opowieść łączy rybaka Warsa i syrenę (w innej wersji kucharkę) Sawę, których związek miał dać nazwę osadzie.
Ewolucja fonetyczna — Nazwa zmieniała się na przestrzeni wieków: Warszewa → Warszowa → Warszawa — ślad tego widać w starych zapisach łacińskich (Varsovia) i francuskich (Varsovie).
Czerwona tarcza, złota Syrenka z mieczem i tarczą, zwrócona w prawo; nad tarczą złota korona królewska.
Żółty pas nad czerwonym — barwy zatwierdzone razem z herbem w 1938 r., nawiązujące do koloru Syrenki i tła herbu.
Warszawa formalnie „istniała” jako miasto wcześniej, niż ktokolwiek o niej pisemnie wspomniał — dokument lokacyjny zaginął, a przetrwał dopiero późniejszy, przypadkowy zapis jej nazwy z 1313 roku.