Wejherowo

Wejherowo — miasto powiatowe (siedziba powiatu wejherowskiego), województwo pomorskie.

Pierwsza wzmianka

28 maja 1643 r. — źródło: dekret Jakuba Wejhera powołujący osadę Wejherowska Wola

Wejherowo nie wyrosło ze średniowiecznej osady — ma dokładną datę narodzin. Podczas oblężenia białoruskiego miasteczka Biała w 1634 r. wojewoda malborski Jakub Wejher został przysypany gruzami po wybuchu miny i ślubował, że jeśli ujdzie z życiem, wzniesie w swoich dobrach kościół i ufunduje klasztor. Dziewięć lat później, 28 maja 1643 r., wypełnił obietnicę: na gruntach wsi Śmiechowo powołał dekretem osadę Wejherowska Wola (niem. Weiherfrei), a w czerwcu tego samego roku stanął tam kościół Trójcy Przenajświętszej.

Prawa miejskie

13 stycznia 1650 r., nadane przez: król Jan II Kazimierz Waza (prawo chełmińskie)

Przywilej lokacyjny wystawiono w Malborku 13 stycznia 1650 r. — zaledwie siedem lat po założeniu osady. Nowe miasto otrzymało nazwę Wejheropolis i było jedynym prywatnym miastem na Kaszubach; jego lokacja na prawie chełmińskim była ostatnią tego typu na Pomorzu. Przywilej gwarantował mieszkańcom trzydziestoletnie zwolnienie z opłat i kontrybucji na rzecz skarbu państwa, a obywatelem miasta mógł zostać każdy chrześcijanin bez względu na narodowość, po wniesieniu opłaty 10 złotych polskich. Przywilej potwierdził w 1696 r. król Jan III Sobieski. Uwaga na rozbieżność w źródłach: część opracowań, w tym jedna z podstron miejskich, przypisuje nadanie z 1650 r. Władysławowi IV — to niemożliwe, ponieważ król ten zmarł w 1648 r.

Etymologia nazwy

Wejherowo — od nazwiska założyciela — Nazwa pochodzi wprost od Jakuba Wejhera, wojewody malborskiego, który założył osadę i doprowadził do jej lokacji. Pierwotnie osadę nazywano Wejherowską Wolą (od „wolnizny" — zwolnienia z ciężarów przysługującego nowym osadnikom), a w przywileju z 1650 r. nadano jej łacińską nazwę Wejheropolis, czyli „miasto Wejhera". Nazwa niemiecka brzmiała Neustadt in Westpreußen.

Herb

Na polu błękitnym biały krzyż rycerzy maltańskich, otoczony wieńcem z liści wawrzynu, zawierający pośrodku czerwoną różę. Herb w tej postaci potwierdza statut miasta (uchwała nr VIIIk/III/14/2018 Rady Miasta Wejherowa z 20 grudnia 2018 r.). Symbolika: biały krzyż maltański wskazuje na duchową więź między Wejherowem — Kaszubską Jerozolimą — a Jerozolimą rzeczywistą, którą opiekowali się dawniej joannici (według niepotwierdzonej interpretacji sam Jakub Wejher mógł być kawalerem maltańskim); czerwona róża odsyła albo do Męki Pańskiej przedstawionej w kaplicach Kalwarii Wejherowskiej, albo do herbu rodowego fundatora, w którym widnieją trzy czerwone róże; wieniec wawrzynu przypomina o zwycięskich kampaniach wojennych założyciela miasta. Pierwszy opis herbu pojawia się już w dokumencie lokacyjnym z 1650 r.

Flaga

Prostokątny płat tkaniny o proporcjach 3:5, obustronnie jednakowy, złożony z dwóch pionowych pasów: błękitnego przy drzewcu (symbol wierności Bogu i królowi, a zarazem barwa morza, z którym związany był ród Wejherów) i białego po stronie swobodnej (symbol uczciwości i religijności Kaszub). Na polu błękitnym, pełniącym rolę tarczy herbowej, umieszczono biały krzyż rycerzy maltańskich z czerwoną różą pośrodku. Flagę przyjęto uchwałą nr XXXII/386/93 Rady Miasta z 18 maja 1993 r., poprzedzoną konkursem na projekt.

Ciekawostka

Kalwaria Wejherowska, budowana od 1649 r. z fundacji Jakuba Wejhera, to zespół kaplic rozmieszczonych według rzeczywistych pomiarów Kalwarii Jerozolimskiej — odległości między stacjami odmierzył cysters z Oliwy, o. Robert z Werden, a pod każdą kaplicą usypano garść ziemi przywiezionej z Ziemi Świętej. Stąd przydomek miasta: Kaszubska Jerozolima.