Wieluń

Wieluń — miasto powiatowe (siedziba powiatu wieluńskiego), województwo łódzkie.

Pierwsza wzmianka

1281 r. — źródło: dokument wymieniający Szymona Galicusa jako kasztelana wieluńskiego (2 X 1281 r.)

Wieluń pojawia się w źródłach na przełomie lat 1281–1283. Najstarszy zapis to dokument z 2 października 1281 r., w którym Szymon Galicus występuje jako kasztelan wieluński — świadectwo, że przeniesiono tu już siedzibę kasztelanii z pobliskiej Rudy. Sama nazwa miejscowości zapisana została w formach „Wilin" i „Welun" w 1282 r., a w 1283 r. Wieluń określono po raz pierwszy jako civitas, czyli miasto. Legenda wiąże początki osady z fundacją klasztoru przez Władysława Odonica około 1217 r.

Welun

Prawa miejskie

1283 r., nadane przez: książę wielkopolski Przemysł II (prawo średzkie)

Akt lokacyjny Wielunia się nie zachował. Za symboliczną datę praw miejskich przyjmuje się 1283 r. — wtedy Przemysł II nakazał, by miasta ziemi kaliskiej wzorowały swoje prawa na Kaliszu, lokowanym w 1257 r. na prawie średzkim, a Wieluń wymieniono w tym dokumencie jako civitas. Lokacja wiązała się z przeniesieniem ośrodka miejskiego ze starszej Rudy: nowe miasto rozplanowano wzdłuż szlaku handlowego, który rozszczepiał się w kształt wrzeciona z rynkiem pośrodku. Ten układ czytelny jest w centrum Wielunia do dziś.

Etymologia nazwy

Wieluń — od „wiela", czyli wielkości — Nazwę najczęściej wywodzi się od prasłowiańskiego rdzenia „wel-/wiel-" oznaczającego coś wielkiego, obszernego — podobnie jak w słowach „wielki" czy „Wielkopolska". Średniowieczne zapisy to Wilin i Welun (1282), później Wieluń. Inne objaśnienia wiążą nazwę z nazwą osobową lub z określeniem terenu wilgotnego.

Herb

W polu czerwonym srebrna wieża obronna z czarnym otworem okiennym, zwieńczona trzema blankami i błękitnym daszkiem ze złotą kulą na szczycie. Wieża przedstawia Bramę Krakowską — jedyną zachowaną bramę miejskich murów Wielunia. Najstarszy wizerunek tego godła znajduje się na denarach wieluńskich Władysława Opolczyka z lat 70. XIV w., a od XV w. pojawia się na pieczęciach miejskich. Herb zniesiono w 1811 r.; po 1845 r. przyjęto błędnie zupełnie inny wizerunek — mur z trzema wieżami i bramą — a do historycznej wieży wrócono uchwałą Rady Miasta i Gminy w 1990 r., po ustaleniach Tadeusza Olejnika z 1971 r.

Flaga

Flaga Wielunia: czerwony płat z białym pasem biegnącym ukośnie od górnego rogu przy drzewcu ku dolnemu rogowi swobodnemu, z herbem miasta pośrodku.

Ciekawostka

1 września 1939 r. o świcie Wieluń stał się jednym z pierwszych celów niemieckiego nalotu — bomby spadły na miasto pozbawione obiektów wojskowych, niszcząc m.in. szpital. W wyniku bombardowań zniszczeniu uległo około 70% zabudowy, a zginęło co najmniej kilkuset cywilów. Wieluń jest dziś symbolem wojny totalnej wymierzonej w ludność cywilną, a rocznice bombardowania obchodzone są tu każdego 1 września.