Wolsztyn

Wolsztyn — siedziba powiatu wolsztyńskiego (miasto powiatowe), województwo wielkopolskie.

Pierwsza wzmianka

1424 r. — źródło: akta poznańskiego sądu biskupiego

Pierwsza udokumentowana wzmianka o Wolsztynie pochodzi z 1424 r. — w aktach poznańskiego sądu biskupiego odnotowano spór między zakrystianinem kościoła wolsztyńskiego Pawłem a wójtem Mikołajem i trzema mieszczanami. Oskarżenie dotyczyło pobicia i uwięzienia Pawła. Wzmianka o wójcie i mieszczanach świadczy, że Wolsztyn był już wówczas funkcjonującym miastem. Miasto powstało najpewniej ok. 1380–1420 r. z inicjatywy Peregryna Komorowskiego na gruntach wsi Komorowo, za zgodą Władysława Jagiełły.

[spór przed sądem biskupim — wójt wolsztyński Mikołaj i trzej mieszczanie]

Prawa miejskie

ok. 1458 r. (potwierdzone 1469 r., odnowione 1519 r.), nadane przez: dziedzic Andrzej z Sepna (1469); król Zygmunt Stary (1519) (prawo magdeburskie)

Wolsztyn uzyskał prawa miejskie na prawie magdeburskim najpewniej przed 1458 r. W 1469 r., po wielkim pożarze który strawił miasto wraz z dokumentami, dziedzic Andrzej z Sepna odnowił przywilej miejski. W 1518 r. kolejny pożar zniszczył ratusz i dokumenty — król Zygmunt Stary odnowił przywilej w 1519 r. Miasto było prywatną własnością kolejnych rodów szlacheckich: Komorowskich, Sepieńskich, Iłowieckich, Powodowskich, Gorajskich, Niegolewskich, Gajewskich i Mycielskich — aż do XIX w.

Etymologia nazwy

Od Wolsthein — miejsca przy rzece Dojcy — Nazwa Wolsztyn pochodzi od dawnej formy Wolsthein lub Wollstein (niem.), wywodzącej się zapewne od położenia osady przy rzece Dojcy (Doycza). Miasto leżało przy głównym szlaku handlowym z Poznania na Dolny Śląsk i Łużyce, co sprzyjało jego rozwojowi jako centrum handlu wełną i sukiennictwa. Wcześniejsze formy nazwy to m.in. Olstin, Fulstyn, Wolstyn.

Ostatnia regularna trakcja parowa w Europie — Wolsztyn znany jest dziś przede wszystkim jako miejsce, gdzie przez dekady kursowały ostatnie w Europie regularnie eksploatowane parowozy trakcji pasażerskiej. Parowozownia w Wolsztynie to unikat w skali kontynentu — jej zbiory i coroczna Parada Parowozów przyciągają miłośników kolejnictwa z całego świata. W 2004 r. Wolfgang Schreier — pasjonat kolei — uzyskał licencję maszynisty i jako amator prowadził pociągi pasażerskie, co stało się sensacją medialną.

Herb

W błękitnym polu, wewnątrz złotej owalnej płomienistej mandorli, stojąca na srebrnym półksiężycu Madonna w sukni błękitnej, okryta płaszczem czerwonym, w złotej koronie, ze srebrną aureolą wokół głowy. W prawej ręce trzyma srebrne berło, lewą podtrzymuje Dzieciątko Jezus ze srebrną aureolą, trzymające w lewej ręce srebrne jabłko królewskie. Najstarsze znane przedstawienie herbu pochodzi z XVI w. i nie zawiera mandorli. Obecna wersja uwzględnia mandorlę pojawiającą się na pieczęci z 1637 r.

Flaga

Biały płat z niebieskim trójkątem w prawym dolnym rogu, oddzielonym od białego pola falistą linią nawiązującą do rzeki Dojcy i jezior wolsztyńskich. Herb miasta umieszczony w lewym górnym rogu.

Ciekawostka

Wolsztyn to jedyne miejsce w Europie, gdzie przez lata kursowały regularne pociągi pasażerskie ciągnięte przez czynne parowozy. Parowozownia Wolsztyn — żywe muzeum trakcji parowej — przyciąga co roku tysiące miłośników kolei z całego świata. Co roku odbywa się tu Parada Parowozów, podczas której historyczne lokomotywy prezentują się w całej okazałości. W tej samej miejscowości w latach 1865–1880 pracował jako lekarz powiatowy Robert Koch — przyszły noblista i odkrywca prątka gruźlicy, który właśnie tutaj prowadził pierwsze przełomowe badania bakteriologiczne.