Zamość

Zamość — siedziba powiatu zamojskiego (miasto powiatowe), województwo lubelskie.

Pierwsza wzmianka

10 kwietnia 1580 r. — źródło: akt lokacyjny Jana Zamoyskiego

Zamość to rzadki przypadek w tym zestawieniu: miasto powstało na „surowym korzeniu” — wcześniej nie było tu żadnej osady, więc pierwsza wzmianka o nim to po prostu akt jego założenia.

Nadaje temu miastu nazwę Zamoście nad Wieprzcem.

Prawa miejskie

10 kwietnia 1580 (potwierdzone 12 czerwca 1580), nadane przez: kanclerz i hetman Jan Zamoyski, potwierdził król Stefan Batory (prawo magdeburskie)

Kanclerz Jan Zamoyski wydał akt lokacyjny na prawie magdeburskim, wzorując organizację miasta na Lwowie. Dwa miesiące później król Stefan Batory potwierdził przywilej i nadał miastu herb.

Etymologia nazwy

Nazwisko rodu Zamoyskich — Miasto wzięło nazwę wprost od nazwiska swojego założyciela i właściciela — kanclerza Jana Zamoyskiego.

Pospolite „zamoście” — Sam wyraz „zamoście” oznaczał po prostu miejsce za mostem lub groblą — pasujące do lokalizacji na wyspie między rzekami Łabuńką a Topornicą, dokąd prowadziła grobla.

Herb

W czerwonym polu św. Tomasz Apostoł ze złotą aureolą, w białej tunice i błękitnej todze, ze złotą włócznią o srebrnym grocie i czerwoną księgą; u dołu szaty tarcza z rodowym herbem Zamoyskich — Jelita.

Flaga

Płat dzielony po przekątnej — czerwony trójkąt przy drzewcu (barwa tarczy herbu Jelita) i żółty w części swobodnej (barwa złotej włóczni), razem czytane jako litera „Z”.

Ciekawostka

Plan miasta zaprojektowano na wzór ludzkiego ciała: pałac Zamoyskich to „głowa”, ulica Grodzka „kręgosłup”, a bastiony obronne „ręce i nogi” — stąd Zamość bywa nazywany „miastem idealnym” i figuruje na liście UNESCO.