Zielona Góra

Zielona Góra — miasto na prawach powiatu, współstolica województwa lubuskiego, województwo lubuskie.

Pierwsza wzmianka

5 marca 1302 r. — źródło: dokument księcia głogowskiego Henryka III

Pierwsza pisemna wzmianka o Zielonej Górze pochodzi z 5 marca 1302 r. — w dokumencie księcia głogowskiego Henryka III wymieniono wieś Henrichesdorf (dziś Jędrzychów) leżącą „in territorio Grunenbergensi" (na terytorium zielonogórskim). Fakt, że Zielona Góra dawała nazwę całemu okręgowi administracyjnemu sugeruje, że była już wtedy znaczącym ośrodkiem. Wcześniejsza tradycja historiograficzna wskazywała na rok 1222 — kiedy książę Henryk Brodaty sprowadził tu osadników — jednak żaden dokument z tej daty wprost nie wymienia miasta.

in territorio Grunenbergensi

Prawa miejskie

ok. 1323 r., nadane przez: książę głogowsko-żagański Henryk IV Wierny (prawo magdeburskie)

Zielona Góra uzyskała pełne prawa miejskie około 1323 r. z nadania księcia głogowsko-żagańskiego Henryka IV Wiernego — na wzór sąsiedniego i starszego Krosna Odrzańskiego. Dokument lokacyjny zaginął, co utrudnia ustalenie dokładnej daty. Wcześniej, w 1312 r. miasto wymieniano jako ośrodek okręgu, a w 1317 r. wspomniano dziedzicznego wójta — co sugeruje że lokacja nastąpiła w okresie rządów Henryka III (1273–1309). Pierwsze wzmianki o tradycjach winiarskich miasta sięgają 1314 r.

Etymologia nazwy

Grünberg — zielona góra — Polska nazwa Zielona Góra jest dokładnym tłumaczeniem historycznej nazwy niemieckiej Grünberg (grün = zielony, Berg = góra). Miasto leży u podnóża wzgórza pokrytego winoroślą i lasem — Wzgórza Winnego, zwanego też Zielonym lub Ceglanym. Łacińskie nazwy miasta to Thalloris oraz Prasia Elysiorum (Łąki Elizejskie) — obie nawiązują do bujnej roślinności okolicy.

Winny Gród — Nieoficjalny przydomek Zielonej Góry to „Winny Gród" — nawiązanie do kilkusetletniej tradycji uprawy winorośli. Miasto leży na najdalej wysuniętym na północ terenie winiarskim w Europie. Pierwsze winnice założyli tu osadnicy z Frankonii przybyłi ok. 1150 r. W szczytowym okresie plantacje winorośli obejmowały ok. 1000 hektarów. Co roku we wrześniu odbywa się Winobranie — największe święto winiarskie w Polsce.

Herb

Na zielonej tarczy hiszpańskiej fragment białego blankowanego muru obronnego z podniesioną czarną broną w bramie wjazdowej. Ponad murem trzy wieże białe — dwie skrajne wyższe z czarnymi otworami okiennymi i szarymi dachami, środkowa mniejsza z blankami. Nad środkową wieżą mała trójkątna tarcza w złotym polu z czarnym orłem śląskim ze srebrną przepaską. Herb nawiązuje do murów miejskich wzniesionych w 1429 r. i przynależności do Śląska. Ustanowiony uchwałą Rady Miasta z 31 sierpnia 2004 r.

Flaga

Flaga o proporcjach 5:8 złożona z trzech pasów: żółty pionowy przy drzewcu (1/3 długości), biały poziomy górny i zielony poziomy dolny (każdy po 1/2 szerokości). Barwy wywiedzione z herbu: żółć orła śląskiego, biel murów, zieleń pola tarczy.

Oś czasu

• 1302–1945

Ciekawostka

W 2025 r. Zielona Góra obchodziła 700-lecie nadania praw miejskich i 800-lecie pierwszego zasiedlenia. Miasto jest polską stolicą wina i organizuje co roku we wrześniu Winobranie — największe i najstarsze miejskie święto w Polsce poświęcone winu. Na deptaku stoi pomnik Bachusa, a po mieście rozsiane są 77 miniaturowych Bachusików — figurek bożka wina fundowanych przez mieszkańców, firmy i stowarzyszenia. Zielona Góra leży na najdalej wysuniętym na północ obszarze winiarskim w Europie.