Żnin

Żnin — miasto powiatowe (siedziba powiatu żnińskiego), województwo kujawsko-pomorskie.

Pierwsza wzmianka

7 lipca 1136 r. — źródło: bulla gnieźnieńska papieża Innocentego II

Żnin pojawia się po raz pierwszy w bulli gnieźnieńskiej — dokumencie wydanym 7 lipca 1136 r. w Pizie przez papieża Innocentego II, który uniezależnił Kościół polski od arcybiskupstwa magdeburskiego. Bulla wylicza posiadłości arcybiskupstwa gnieźnieńskiego i zawiera około 410 polskich nazw miejscowych i osobowych — dlatego Aleksander Brückner nazwał ją „złotą bullą języka polskiego". Wzmianka o Żninie świadczy o przechodzeniu grodu pod władanie Kościoła; jednym z inicjatorów bulli był arcybiskup Jakub ze Żnina.

Prawa miejskie

1263 r., nadane przez: arcybiskup gnieźnieński Janusz (prawo magdeburskie)

Droga Żnina do praw miejskich prowadziła przez przejście pod władzę Kościoła: w 1234 r. książę Władysław Odonic zrzekł się praw do kasztelanii żnińskiej na rzecz arcybiskupa gnieźnieńskiego. Trzy dekady później, w 1263 r., miasto otrzymało lokację na prawie magdeburskim. Rozwój był szybki — już w 1284 r. bito tu własną monetę. Od XII do XVIII w. Żnin pozostawał własnością arcybiskupów gnieźnieńskich, którzy mieli tu jedną ze swoich rezydencji.

Etymologia nazwy

Żnin — od żęcia albo od żarowego wypalania — Nazwę wywodzi się najczęściej od prasłowiańskiego rdzenia „żьn-", tego samego co w czasowniku „żąć" — miałaby więc wskazywać na miejsce, gdzie zbierano plony. Konkurencyjne objaśnienie łączy ją z „żarem", czyli wypalaniem lasu pod uprawę. Średniowieczne zapisy mają formy Znein i Znin.

Herb

W polu błękitnym srebrna budowla bramna z otwartą bramą pośrodku i złotymi, nabijanymi wrotami. Nad portalem trzy prostokątne okna obok siebie, a budowlę wieńczy czerwony dach kalenicowy z dwiema złotymi gałkami. Po obu stronach dwie srebrne wieże boczne, każda z dwiema prostokątnymi oknami i czerwonym stożkowym dachem zakończonym złotym krzyżem na złotej gałce. Herb w obecnej postaci ustanowiono uchwałą Rady Miejskiej z 28 marca 2003 r., po tym jak Komisja Heraldyczna negatywnie oceniła wcześniejszy projekt.

Flaga

Flaga Żnina ma proporcje 5:8. Na jednolitym błękitnym płacie, w miejscu przecięcia przekątnych, umieszczona jest brama warowna — główne godło herbu miasta.

Ciekawostka

Ze Żnina wyrusza Żnińska Kolej Powiatowa — wąskotorówka o rozstawie 600 mm, uruchomiona w 1894 r. i do dziś wożąca turystów przez Wenecję i Biskupin do Gąsawy. Jest jedną z nielicznych czynnych kolei tej szerokości w Europie, a trasa prowadzi obok ruin czternastowiecznego zamku w Wenecji i osady obronnej kultury łużyckiej w Biskupinie.