Żywiec

Żywiec — miasto powiatowe (siedziba powiatu żywieckiego), województwo śląskie.

Pierwsza wzmianka

1308 r. — źródło: spisy świętopietrza diecezji krakowskiej

Żywiec pojawia się w źródłach za sprawą podatku kościelnego: w spisach świętopietrza diecezji krakowskiej z 1308 r. wymieniona jest „parochia ecclesie de Ziwicz", czyli parafia żywiecka. Osada leżała wówczas w innym miejscu niż dzisiejsze miasto — na terenie późniejszej wsi Stary Żywiec, zalanej w 1966 r. wodami Jeziora Żywieckiego. Ślady osadnictwa w Kotlinie Żywieckiej sięgają jednak znacznie głębiej: na górze Grojec archeolodzy odkryli osadę kultury łużyckiej i puchowskiej.

Ziwicz

Prawa miejskie

1327 r., nadane przez: książęta oświęcimscy (prawo lwóweckie)

Akt lokacyjny Żywca nie zachował się — spłonął podczas jednego z licznych pożarów miasta w XVIII w. Za umowną datę praw miejskich przyjmuje się 1327 r., kiedy Żywiec występuje już jako miasteczko. Ustrój miejski wzorowano na Oświęcimiu, a ten z kolei na Lwówku Śląskim. W połowie XV w., aby uciec przed powtarzającymi się powodziami, miasto przeniesiono na obecne miejsce i wytyczono czworoboczny rynek z prostokątną siatką ulic — układ czytelny na żywieckiej starówce do dziś.

Etymologia nazwy

Żywiec — od „żywić" albo od handlu żywcem — Najczęściej powtarzane objaśnienie wywodzi nazwę od czasownika „żywić" — okoliczne ziemie miały być urodzajne i obfitować w zwierzynę. Kronikarz Andrzej Komoniecki wiązał początki osady z hodowlą świń, którym bukowo-dębowe lasy dostarczały żołędzi. Druga wersja łączy nazwę z funkcją targową miejscowości, gdzie handlowano żywcem, czyli żywym bydłem.

Herb

W polu błękitnym głowa żubra barwy naturalnej ze złotym pierścieniem w nozdrzach, a nad nią złoty orzeł bez korony, zwrócony w prawo, o dziobie, języku i szponach czerwonych. Według relacji kronikarza Andrzeja Komonieckiego herb i pieczęć nadał miastu około 1400 r. książę oświęcimski Kazimierz — w podzięce za żubra, którego mieszczanie żywieccy upolowali pod Międzybrodziem i ofiarowali władcy. Po rozbiorach cesarz Franciszek II przekształcił godło: orzeł otrzymał koronę, a żubra zastąpiła symbolicznie głowa wołu. Do dawnej postaci herbu wrócono w XX w.

Flaga

Biały płat z tarczą herbową pośrodku. Tarcza jest dwudzielna w słup: w polu przy drzewcu, błękitnym, czarna głowa żubra ze złotym pierścieniem w nozdrzach, a nad nią złoty orzeł; w polu od strony swobodnej pas ukośny czerwono-złoto-błękitny. Jest to herb powiatu żywieckiego, którego siedzibą jest Żywiec.

Oś czasu

• 1308–1327
• 1327–1457

Ciekawostka

W 1856 r. arcyksiążę Albrecht Habsburg założył w Żywcu Arcyksiążęcy Browar — dziś jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich marek piwa. Zakład powstał na potrzeby dóbr żywieckich Habsburgów, korzystając z wody z okolicznych górskich źródeł. Browar do dziś działa w tym samym miejscu i wraz z Muzeum Browaru należy do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.